* της Δρος Ανδρούλλας Ελευθερίου /
BSC, MSc, PhD
Εκτελεστικής Διευθύντριας Διεθνούς Ομοσπονδίας Θαλασσαιμίας
Πρόεδρος Εθνικής Επιτροπής Θαλασσαιμίας
Πρώην Επικεφαλής του Κέντρου Αναφοράς Ιογενών Παθήσεων του Υπουργείου Υγείας της Κύπρου
Πρώην Διευθύντρια του Συνεργαζόμενου Κέντρου Θαλασσαιμίας της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας στην Κύπρο
Πρώην Πρόεδρος Παγκύπριας Συμμαχίας Σπανίων Παθήσεων

Η υγεία συνεχίζει να πρωταγωνιστεί στους σχεδιασμούς της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη και τη φετινή χρονιά, κι αυτό αποτελεί μια διαπίστωση με ιδιαίτερα θετικό πρόσημο. Οι πρόσφατες εξαγγελίες του Προέδρου της Δημοκρατίας, στο πλαίσιο του Επίσημου Προγραμματισμού Διακυβέρνησης για το 2026, αποτύπωσαν με σαφήνεια τις προτεραιότητες και τις δράσεις που δρομολογούνται, επιβεβαιώνοντας ότι η ενίσχυση του συστήματος υγείας δεν αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη κυβερνητική δράση, αλλά ως στρατηγική επιλογή για το μέλλον της χώρας.

Η ανακοίνωση ενός φιλόδοξου προγράμματος ύψους 145 εκατομμυρίων ευρώ για τα δημόσια νοσηλευτήρια, το μεγαλύτερο πακέτο επενδύσεων σε υποδομές υγείας για το 2026, σε συνδυασμό με τη δημιουργία νέων κλινικών, την αναβάθμιση Μονάδων Εντατικής Θεραπείας, την ενίσχυση των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών και την προώθηση νέου νοσοκομείου στην περιφέρεια, αναδεικνύουν τη σαφή προτεραιοποίηση μιας ουσιαστικά ασθενοκεντρικής πολιτικής. Μιας πολιτικής που στηρίζεται στον σεβασμό προς κάθε Κύπριο ασθενή και στη δίκαιη, διαφανή και αξιοπρεπή διαχείριση των όποιων προκλήσεων και προβλημάτων ανακύπτουν.  

Ένα ισχυρό σύστημα υγείας δε μετριέται, βέβαια, μόνο με έργα, υποδομές και αριθμούς. Αποτιμάται κυρίως από το αίσθημα ασφάλειας που προσφέρει στους πολίτες, αφού όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι μπορούν να βασίζονται σε

αυτό, ενισχύεται η εμπιστοσύνη προς το κράτος και τους θεσμούς και, κατ’ επέκταση, η κοινωνική συνοχή.

Για τα άτομα που ζουν με σύνθετες χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις, όπως οι αιμοσφαιρινοπάθειες, το δημόσιο σύστημα υγείας αποτελεί καθημερινό σημείο αναφοράς. Δεν είναι μια αφηρημένη έννοια πολιτικής, αλλά η ίδια η ποιότητα και η διάρκεια της ζωής τους. Πίσω από κάθε νέα κλινική και κάθε αναβάθμιση υποδομών βρίσκονται οικογένειες, ασθενείς και επαγγελματίες υγείας που στηρίζονται σε αυτές τις υπηρεσίες καθημερινά. Γι’ αυτό και κάθε βήμα ενίσχυσης των δημόσιων δομών αποκτά ανθρώπινη διάσταση. 

Αξιοσημείωτη είναι και η γεωγραφική κατανομή των παρεμβάσεων σε όλες τις επαρχίες, όπως αναφέρθηκαν στις προεδρικές εξαγγελίες Η απρόσκοπτη πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα δε μπορεί, και δεν πρέπει, να εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας. Η αναβάθμιση των νοσοκομείων σε Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα και Πάφο, καθώς και η προώθηση νέου νοσοκομείου στην Πόλη Χρυσοχούς, κινούνται προς τη σταδιακή και αποτελεσματική γεφύρωση των περιφερειακών ανισοτήτων στην υγεία. Ήδη έχουν διεκπεραιωθεί σημαντικά έργα σε απομακρυσμένες από τα αστικά κέντρα περιοχές, όπως η Πνευμονολογική–Φυματιολογική Κλινική στο Νοσοκομείο Τροόδους και το Κέντρο Υγείας Ακακίου.

Παράλληλα, προβλέπεται και η ενίσχυση της κατ’ οίκον φροντίδας, τόσο για οικογένειες με νεογέννητα όσο και για ηλικιωμένους. Οι παρεμβάσεις αυτές υποδηλώνουν τη μετατόπιση προς ένα πιο ολιστικό μοντέλο υγείας, το οποίο δεν περιορίζεται στο νοσοκομείο αλλά επεκτείνεται στην κοινότητα και στην καθημερινότητα των πολιτών.

Σημαντικές μεταρρυθμίσεις προχωρούν επίσης στον πυρήνα της προστασίας των δικαιωμάτων των ασθενών. Ο θεσμός του Συνηγόρου του Ασθενούς, μετά από πολυετή δημόσια διαβούλευση, θεσμοθετήθηκε και ήδη διορίστηκε ο πρώτος Συνήγορος. Παράλληλα, το Εθνικό Ινστιτούτο Κλινικής Τεκμηρίωσης δρομολογείται επίσημα, με την έγκριση του σχετικού νομοσχεδίου από το Υπουργικό Συμβούλιο, αποτελώντας κορυφαία κυβερνητική προτεραιότητα για το 2026.

Οι συνεχείς αναβαθμίσεις ιδίως στον εποπτικό ρόλο του Υπουργείου Υγείας, και όχι μόνο, η ενίσχυση του ρόλου του ΟΚΥπΥ και του ΟΑΥ, καθώς και η προώθηση σημαντικών νομοθετικών πρωτοβουλιών σε νόμους, συνέβαλαν και συνεχίζουν να συμβάλλουν ουσιαστικά στις συνεχείς προσπάθειες αναβάθμισης τόσο των δημόσιων νοσηλευτηρίων όσο και των υπόλοιπων δομών παροχής υπηρεσιών υγείας.

Αν όλα δε τα πιο πάνω, καθώς και πολλά ακόμη που δεν αναφέρθηκαν εδώ αναλυτικά, όπως η ανακουφιστική φροντίδα και η ψυχική υγεία, ιδωθούν υπό το πρίσμα της συγκυρίας που διανύουμε, οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς την ίδια περίοδο η Κύπρος βρίσκεται στο τιμόνι της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πανδημία ανέδειξε την ανάγκη για ανθεκτικότερα συστήματα υγείας, ισότιμη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες και στενότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών. Σήμερα, η Ευρώπη προχωρεί προς μια πιο ολοκληρωμένη Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ενίσχυση του εθνικού συστήματος υγείας αποκτά διττή σημασία: αφορά τόσο την εσωτερική θωράκιση της χώρας και τη συνεπή και διαρκή ενίσχυση του συστήματος υγείας, όσο και τη δυνατότητά της να διαδραματίσει ουσιαστικότερο ρόλο στην ευρωπαϊκή πολιτική υγείας. Μια Κύπρος που επενδύει ουσιαστικά στην υγεία των πολιτών της μπορεί να διεκδικήσει αυξημένη αξιοπιστία και ισχυρότερη επιρροή στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών πολιτικών υγείας.

Η πορεία που διαμορφώνεται για το 2026 δημιουργεί εύλογες προσδοκίες. Η συνέπεια στην εφαρμογή της κυβερνητικής στρατηγικής, η αδιάλειπτη προώθηση των μεταρρυθμίσεων, αλλά και η αξιοποίηση του ευρωπαϊκού momentum και των πολλαπλών εργαλείων που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα της υγείας — κανονισμών, πρωτοβουλιών και μηχανισμών συνεργασίας, τόσο για τη διαχείριση κρίσεων όσο και για την αντιμετώπιση προκλήσεων πρόσβασης, ιδίως σε φαρμακευτικά προϊόντα που αφορούν μικρούς πληθυσμούς κρατών-μελών — θα  ενισχύσουν σημαντικά το εθνικό σύστημα υγείας προς όφελος των πολιτών και των ασθενών της χώρας μας, αλλά και της ευρύτερης ευρωπαϊκής οικογένειας.