Mπορεί σε χώρες όπως η Σιγκαπούρη, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, το γνωστό και ως τεχνητό, εργαστηριακό ή κρέας κυτταρικής καλλιέργειας να έχει γίνει μια διαδεδομένη επιλογή για τους καταναλωτές, οι Ευρωπαίοι όμως δεν το… χώνεψαν ποτέ, προτού καν δοκιμαστεί, για αυτό και επί του παρόντος δεν έχει πάρει κάποια έγκριση για να μπει στα ράφια. Στις Βρυξέλλες το πάνε ένα βήμα παραπέρα: Πέρα από το ”μπλοκ” που έχει μπει για να φτάσει το τεχνητό κρέας στο πιάτο μας, πλέον δεν είναι λίγοι αυτοί που ζητούν και δια της νομικής οδού, οτιδήποτε εργαστηριακό να μην αποκαλείται ”κρέας”.

Συγκεκριμένα, η νομική υπηρεσία της Κομισιόν άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο απαγόρευσης της χρήσης όρων που έχουν να κάνουν με το κρέας, για προϊόντα που παράγονται σε εργαστήριο, έπειτα από πρωτοβουλία ευρωβουλευτών να περιοριστεί η χρήση τέτοιων ονομασιών για φυτικά και άλλα προϊόντα χωρίς ζωικά συστατικά.

Κατά τη διάρκεια τεχνικών διαβουλεύσεων αυτή την εβδομάδα για την αναθεώρηση του κανονισμού της Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (CMO), νομικοί της Κομισιόν, ανέφεραν ότι ψάχνουν μια νομική οδό για τον περιορισμό όρων, που σχετίζονται με το κρέας σε τρόφιμα κυτταρικής καλλιέργειας, σύμφωνα με δύο κοινοβουλευτικούς συνεργάτες, που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις και μίλησαν στο Euractiv.

Τα συγκεκριμένα προϊόντα παράγονται από δείγμα πραγματικών ζωικών κυττάρων, τα οποία αναπτύσσονται σε περιβάλλον πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά και σχηματίζουν μυϊκό ιστό, λίπος και συνδετικό ιστό.

Nα σημειωθεί, ότι αν και το τεχνητό κρέας δεν διατίθεται στην ευρωπαϊκή αγορά, η αρμόδια ευρωπαϊκή αρχή ασφάλειας τροφίμων εξετάζει επί του παρόντος δύο αιτήσεις για έγκριση: μία γαλλική, που αφορά εργαστηριακό φουά γκρα και μία ολλανδική για λίπος βοδινού κυτταρικής καλλιέργειας.

Ωστόσο, η προοπτική να φτάσουν τέτοια προϊόντα στα ράφια των ευρωπαϊκών σούπερ μάρκετ έχει ξεσηκώσει τον κόσμο και μερίδα ευρωβουλευτών, με ορισμένους να επιδιώκουν να καταστήσουν δυσκολότερη την εμπορική τους προώθηση, ακόμη και μέσω νέων ευρωπαϊκών ρυθμίσεων.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενσωμάτωσε τροπολογίες στο πλαίσιο της αναθεώρησης της CMO, ώστε τα προϊόντα κυτταρικής καλλιέργειας να μην μπορούν να χρησιμοποιούν τη λέξη «κρέας» ούτε συναφείς όρους όπως «μπριζόλα», «μπέργκερ» ή «λουκάνικο». Εισηγήτρια της πρότασης ήταν η Γαλλίδα ευρωβουλευτής Σελίν Ιμάρτ από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), η οποία μετέτρεψε το ζήτημα σε μείζονα πολιτική αντιπαράθεση.

«Το κρέας που παράγεται σε εργαστήριο δεν είναι μόνο μια πλήρης εκτροπή, αλλά και απειλή για την παραδοσιακή γεωργία και την παραγωγή πραγματικών τροφίμων», είχε δηλώσει σε προηγούμενες συζητήσεις.

Ωστόσο, ο βασικός στόχος της αναθεώρησης της CMO δεν ήταν η ρύθμιση των συγκεκριμένων προϊόντων, ούτε η αυστηροποίηση των κανόνων επισήμανσης, αλλά κάτι διαφορετικό: η καθιέρωση υποχρεωτικών συμβάσεων στον αγροτικό τομέα.

Η στάση της Ιμάρτ σχετικά με την ονομασία των προϊόντων κρέατος έχει παρατείνει τις διαπραγματεύσεις για μήνες, προκαλώντας δυσαρέσκεια σε άλλους ευρωβουλευτές, στην Κομισιόν και στο Συμβούλιο. Ο επόμενος γύρος διαπραγματεύσεων έχει προγραμματιστεί για τις 5 Μαρτίου.

Πολιτισμικός πόλεμος τροφίμων στις Βρυξέλλες

Κατά τη διάρκεια τεχνικής συνάντησης την προηγούμενη Πέμπτη, η νομική υπηρεσία της Κομισιόν, ανέφερε ότι εργάζεται πάνω σε έναν ορισμό για τα προϊόντα κυτταρικής καλλιέργειας, ο οποίος θα μπορούσε να ικανοποιήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Δύο κοινοβουλευτικοί συνεργάτες δήλωσαν ότι ο ορισμός αυτός αναμένεται να ενταχθεί σε αιτιολογική σκέψη του κανονισμού της Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (CMO) και θα παραπέμπει στο υφιστάμενο πλαίσιο για τα «νέα τρόφιμα».

Η ιδέα, ωστόσο, δεν έτυχε καθολικής αποδοχής. «Αυτός ο φάκελος γίνεται όλο και πιο θλιβερός μέρα με τη μέρα», σχολίασε στο Euractiv κοινοβουλευτικός συνεργάτης, κάνοντας λόγο για έναν «καθαρό πολιτισμικό πόλεμο γύρω από τα τρόφιμα», που διεξάγεται πίσω από κλειστές πόρτες.

Αμφισβητήσεις διατύπωσε και το Good Food Institute, μη κερδοσκοπικός οργανισμός που προωθεί τις εναλλακτικές πρωτεΐνες. «Η υφιστάμενη νομοθεσία για τα τρόφιμα προβλέπει αυστηρές απαιτήσεις, διασφαλίζοντας ότι οι καταναλωτές διαθέτουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις», δήλωσε ο αναπληρωτής επικεφαλής πολιτικής, Άλεξ Χολστ.

Ο Χολστ υποστήριξε ότι οι καταναλωτές βασίζονται σε γνώριμους όρους όπως «κρέας» και προειδοποίησε πως η αφαίρεσή τους από τα προϊόντα κυτταρικής καλλιέργειας ενδέχεται να προκαλέσει σύγχυση, ακόμη και να δημιουργήσει πιθανούς κινδύνους για άτομα με αλλεργίες.

Τι είναι στην πράξη το κρέας εργαστηρίου και γιατί έχει ξεσηκώσει αντιδράσεις

Πρόκειται για πραγματικό ζωικό ιστό, που αναπτύσσεται από κύτταρα σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Οι επιστήμονες λαμβάνουν μικρό δείγμα ζωικών κυττάρων και το καλλιεργούν σε περιβάλλον πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά, επιτρέποντας στα κύτταρα να πολλαπλασιαστούν και να σχηματίσουν μυϊκό ιστό.

Το τελικό προϊόν είναι βιολογικά παρόμοιο με το συμβατικό κρέας, με τη διαφορά ότι παράγεται σε βιοαντιδραστήρες και όχι σε κτηνοτροφικές μονάδες.

Τα επιχειρήματα πίσω από τις απαγορεύσεις ποικίλλουν. Ένα από αυτά είναι πως ορισμένες κυβερνήσεις θεωρούν ότι η τεχνολογία είναι ακόμη πολύ νέα και ότι πιθανοί, άγνωστοι μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι δικαιολογούν περιορισμούς.

Υπάρχει επίσης έντονη πολιτισμική διάσταση. Χώρες όπως η Ιταλία παρουσιάζουν το τεχνητό κρέας ως απειλή για την παραδοσιακή διατροφική κληρονομιά, ιδίως σε περιοχές όπου η κουζίνα συνδέεται στενά με την ταυτότητα.

Παράλληλα, διατυπώνονται ανησυχίες οικονομικού χαρακτήρα. Αγροτικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η ευρεία υιοθέτηση της τεχνολογίας θα μπορούσε να πάρει τη δουλειά των κτηνοτρόφων και να ενισχύσει τις εταιρείες βιοτεχνολογίας, εντείνοντας τους φόβους για το μέλλον της υπαίθρου και την επισιτιστική κυριαρχία.

Πεδίο αντιπαράθεσης αποτελούν και οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί. Οι υπέρμαχοι, τονίζουν ότι το κρέας εργαστηρίου θα μπορούσε να μειώσει τις εκπομπές και τη χρήση γης, ενώ οι επικριτές επισημαίνουν ότι το ενεργειακό του αποτύπωμα σε μεγάλη κλίμακα παραμένει αβέβαιο.

Οι χώρες-πολέμιοι του τεχνητού κρέατος

Η Ιταλία έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που προχώρησε σε πλήρη απαγόρευση, όταν τέθηκε σε ισχύ σχετικός νόμος τον Δεκέμβριο του 2023. Η νομοθεσία απαγορεύει τόσο την παραγωγή όσο και την πώληση κρέατος κυτταρικής καλλιέργειας και παρουσιάζει το μέτρο ως ασπίδα προστασίας της δημόσιας υγείας και της γαστρονομικής κληρονομιάς της χώρας, ενώ θεωρείται ότι υπερασπίζεται το «Made in Italy» στον αγροδιατροφικό τομέα.

Η Ουγγαρία ακολούθησε επίσης γραμμή Ιταλίας, εγκρίνοντας παρόμοια νομοθεσία. Το κοινοβούλιό της ψήφισε την απαγόρευση παραγωγής και εμπορίας κρέατος εργαστηρίου, καθιστώντας τη δεύτερη ευρωπαϊκή χώρα με σαφή εθνική απαγόρευση.

Σύμφωνα με το EuroWeekly News, στην υπόλοιπη Ευρώπη, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Στη Ρουμανία έχουν κατατεθεί νομοθετικές προτάσεις για απαγόρευση της πώλησης καλλιεργημένου κρέατος, χωρίς όμως να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία με τελική, καθολική απαγόρευση.

Η Αυστρία και η Γαλλία έχουν επίσης διαδραματίσει ενεργό ρόλο σε πολιτικές πρωτοβουλίες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, εστιάζοντας κυρίως σε ζητήματα επισήμανσης και σε ευρύτερες ανησυχίες για τα λεγόμενα «συνθετικά τρόφιμα». Αν και δεν πρόκειται για πλήρεις απαγορεύσεις, καταδεικνύουν αυξανόμενη επιφυλακτικότητα σε χώρες με ισχυρά αγροτικά λόμπι.

Τι συμβαίνει με τον Μπιλ Γκέιτς;

Σημαντικό μέρος της διαδικτυακής συζήτησης, ιδίως σε πλατφόρμες όπως το Reddit, συνδέει το τεχνητό κρέας με τον Μπιλ Γκέιτς.

Στο βιβλίο του How to avoid climate Disaster, διαβάζουμε μεταξύ άλλων: «Πιστεύω πως όλες οι πλούσιες χώρες πρέπει να καταναλώνουν 100% συνθετικό κρέας. Μπορείς να συνηθίσεις τη διαφορετική γεύση, ενώ υπόσχονται πως θα το κάνουν να έχει καλύτερη γεύση σε βάθος χρόνου».

Παράλληλα, ο Γκέιτς έχει επενδύσει σε νεοφυείς επιχειρήσεις εναλλακτικών πρωτεϊνών. Δεν διευθύνει, ωστόσο, εταιρεία τεχνητού κρέατος.

Δεν είναι λίγες οι διαδικτυακές συζητήσεις, όπου υποστηρίζεται, ότι δισεκατομμυριούχοι σαν τον Μπιλ Γκέιτς προωθούν το τεχνητό κρέας στο κοινό, δείχνοντας πώς το ζήτημα έχει ενταχθεί σε ένα ευρύτερο αφήγημα δυσπιστίας απέναντι στα παγκόσμια διατροφικά συστήματα.

Πηγή: newmoney.gr