Προνομιακή μεταχείριση του ιδιωτικού τομέα από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας στην αδειοδότηση και λειτουργία έργων ΑΠΕ, κυρίως φωτοβολταϊκών, καταγράφει η ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, η οποία δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, η συντριπτική πλειονότητα της ισχύος από ανανεώσιμες πηγές παραχωρήθηκε σε ιδιώτες, επιτρέποντάς τους σημαντικά κέρδη, χωρίς αντίστοιχο όφελος για τους καταναλωτές. Την περίοδο 2020–2024, όταν η εγκατάσταση εμπορικών φωτοβολταϊκών εκτοξεύθηκε, οι λογαριασμοί ρεύματος δεν μειώθηκαν, ενώ οι πολίτες επιβαρύνθηκαν με σχεδόν €1 δισ. για δικαιώματα εκπομπών ρύπων.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι η ουσιαστική μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω μεγαλύτερης συμμετοχής της ΑΗΚ στα φωτοβολταϊκά έργα. Ωστόσο, έως τον Σεπτέμβριο του 2025 η ΑΗΚ διατηρούσε μόλις 20 MW φωτοβολταϊκής ισχύος (τέσσερα πάρκα), έναντι περίπου 420 MW που εκμεταλλεύονται ιδιώτες παγκύπρια.

Η έκθεση αποδίδει ευθύνες τόσο στη ΡΑΕΚ, η οποία, όπως αναφέρεται, έθεσε περιορισμούς στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ από την ΑΗΚ στο πλαίσιο ενίσχυσης του ανταγωνισμού, όσο και σε προηγούμενες διοικήσεις της ΑΗΚ για καθυστερημένες αντιδράσεις. Παράλληλα, γίνεται λόγος για κορεσμό του δικτύου και δέσμευση κατάλληλης γης από ιδιώτες, ενώ προτείνεται η ακύρωση ανενεργών αδειών και η επαναδιάθεσή τους.

Ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου τονίζει ότι ο ανταγωνισμός δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά μέσο για την προστασία του καταναλωτή και τη διασφάλιση προσιτών τιμών. Υπογραμμίζει ότι η περιορισμένη διείσδυση των ΑΠΕ στο μείγμα παραγωγής της ΑΗΚ δεν επέτρεψε τη μείωση του κόστους, με τα καύσιμα και τα δικαιώματα ρύπων να αντιστοιχούν στο 70% των λειτουργικών της δαπανών.

Μεταξύ άλλων στοιχείων, η έκθεση καταγράφει 384.702 αναπάντητες κλήσεις στο Κέντρο Τηλεξυπηρέτησης Πελατών (2022–2024), €276 εκατ. μη τιμολογηθείσα ηλεκτρική ενέργεια σε μη ελεγχόμενες περιοχές (1964–2022) και υψηλό ποσοστό διαγωνισμών που έγιναν με διαπραγμάτευση χωρίς προκήρυξη.

Βασικά Στοιχεία της έκθεσης

• 20 MW είναι μόλις η συνολική ισχύς φωτοβολταϊκών της ΑΗΚ σε λειτουργία έως τον Σεπτέμβριο 2025 (4 πάρκα), έναντι 420 MW παγκύπριας εγκατεστημένης ισχύος στο δίκτυο διανομής (εξαιρουμένων των φωτοβολταϊκών έργων τύπου net[1]metering, net-billing και αυτοπαραγωγής). 
• Το 70% των συνολικών λειτουργικών δαπανών της ΑΗΚ αφορά καύσιμα και δικαιώματα ρύπων €955 εκ. (2020-2024) δαπάνη για δικαιώματα εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων, κόστος που μετακυλίεται στον καταναλωτή.
• Συνολικά 384.702 κλήσεις (2022–2024) παρέμειναν αναπάντητες στο Κέντρο Τηλεξυπηρέτησης Πελατών της ΑΗΚ.
• Ποσό €276 εκ. είναι η μη τιμολογηθείσα ηλεκτρική ενέργεια σε μη ελεγχόμενες περιοχές από τη Δημοκρατία (σωρευτικά 1964–2022)
• Το 56,1% των διαγωνισμών με εκτιμώμενη αξία άνω των €10.000 (2018–2023) διενεργήθηκαν με διαπραγμάτευση, χωρίς προκήρυξη διαγωνισμού (κίνδυνος περιορισμού ανταγωνισμού).