Η απότομη άνοδος του πετρελαίου και η κλιμάκωση του πολέμου ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν προκαλούν ισχυρούς κραδασμούς στις παγκόσμιες αγορές. Με το Brent να πλησιάζει νωρίτερα τα 120 δολάρια το βαρέλι και τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά κλειστά, επενδυτές και κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα νέο κύμα ενεργειακής και πληθωριστικής πίεσης.

Η τιμή το αμερικανικού αργού WTI έφτασε να αυξάνεται  κατά 30% κι αυτή του Brent κατά 27%, και με τις δυο ποικιλίες αναφοράς να ξεπερνούν πλέον τα 116 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές έχουν καταληφθεί από πανικό μπροστά στη συνέχιση του πολέμου στη Μέση Ανατολή και το de facto κλείσιμο του στενού του Ορμούζ.

Οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές κατέγραψαν ισχυρές απώλειες, το δολάριο ενισχύθηκε, ενώ οι αποδόσεις των ομολόγων αυξήθηκαν, σε ένα σκηνικό έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας που θυμίζει τις πιο ταραχώδεις περιόδους των τελευταίων ετών.

Η έκρηξη των τιμών του πετρελαίου

Το Brent σημείωσε άνοδο έως και 29%, φτάνοντας τα 119,50 δολάρια το βαρέλι — το μεγαλύτερο ενδοσυνεδριακό άλμα από το 2020 — ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate ενισχύθηκε έως και 31%. Η εκτίναξη αυτή προστέθηκε στη θεαματική άνοδο της προηγούμενης εβδομάδας, όταν οι τιμές είχαν ήδη αυξηθεί περίπου 28%.

Η βασική αιτία είναι η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, έναν θαλάσσιο διάδρομο από τον οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Ταυτόχρονα, αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής άρχισαν να περιορίζουν την παραγωγή τους καθώς οι αποθήκες γεμίζουν και οι εξαγωγές δυσκολεύονται.

Το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προχώρησαν σε μειώσεις παραγωγής, ενώ το Ιράκ είχε ήδη ξεκινήσει να περιορίζει την παραγωγή του από την προηγούμενη εβδομάδα. Η κατάσταση επιβαρύνεται από τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, αλλά και από τον φόβο περαιτέρω διακοπών στις εξαγωγές.

Αγορές σε καθεστώς «risk-off»

Η ένταση στη Μέση Ανατολή προκάλεσε ισχυρές απώλειες στα χρηματιστήρια. Ο βασικός δείκτης μετοχών της Ασίας υποχώρησε έως και 5,6%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη πτώση από τον Απρίλιο, με τις αγορές της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας να καταγράφουν τις μεγαλύτερες απώλειες.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τους δείκτες των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης υποχώρησαν επίσης πάνω από 2%, προμηνύοντας περαιτέρω πτώση όταν ανοίξουν οι αγορές.

Οι επενδυτές εγκαταλείπουν πιο ριψοκίνδυνα περιουσιακά στοιχεία και στρέφονται σε ασφαλέστερες επιλογές, με το δολάριο να ενισχύεται χάρη στον ρόλο του ως παγκόσμιο «καταφύγιο».

Ταυτόχρονα, το Bloomberg Dollar Spot Index ενισχύθηκε περίπου 0,5%, ενώ η άνοδος του αμερικανικού νομίσματος ασκεί πίεση σε άλλα assets όπως ο χρυσός.

Πληθωρισμός και ομόλογα στο επίκεντρο
Η εκτίναξη των τιμών ενέργειας επανέφερε στο προσκήνιο τους φόβους για νέα άνοδο του πληθωρισμού. Οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν, με το δεκαετές να επιστρέφει σε θετική τροχιά για το έτος.

Στην Αυστραλία, η απόδοση του τριετούς κρατικού ομολόγου — ιδιαίτερα ευαίσθητου στη νομισματική πολιτική — εκτινάχθηκε στο υψηλότερο επίπεδο από το 2011, ενώ τα συμβόλαια στα γερμανικά ομόλογα υποχώρησαν σε χαμηλά σχεδόν δεκαπέντε ετών.

Το φαινόμενο αυτό αντανακλά τη μεταστροφή των αγορών: αντί τα ομόλογα να λειτουργούν ως ασφαλές καταφύγιο, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αυξάνει τις προσδοκίες για πληθωρισμό και οδηγεί τις αποδόσεις υψηλότερα.

Γεωπολιτική ένταση χωρίς τέλος

Η στρατιωτική σύγκρουση δείχνει να κλιμακώνεται. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε νέο ανώτατο ηγέτη, τον γιο του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν τον πόλεμο.

Την ίδια στιγμή, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αποτελεί «πολύ μικρό τίμημα» για την εξάλειψη της ιρανικής πυρηνικής απειλής και για την αποκατάσταση της ασφάλειας στην περιοχή.

Η Ουάσιγκτον εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης για την κατάσχεση αποθεμάτων ουρανίου του Ιράν που βρίσκονται κοντά σε επίπεδα πυρηνικής χρήσης.

Η σύγκρουση έχει ήδη επηρεάσει μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής, με πυραυλικές και drone επιθέσεις να καταγράφονται σε πολλές χώρες του Περσικού Κόλπου.

Ενεργειακό σοκ με παγκόσμιες επιπτώσεις

Οι διαταραχές στην παραγωγή και στις μεταφορές πετρελαίου θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σημαντικές απώλειες προσφοράς. Αναλυτές εκτιμούν ότι μέχρι το τέλος της επόμενης εβδομάδας οι περικοπές παραγωγής στη Μέση Ανατολή μπορεί να ξεπεράσουν τα 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Η περιοχή παράγει περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου πετρελαίου, γεγονός που καθιστά κάθε διαταραχή ιδιαίτερα κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία.

Η Σαουδική Αραβία αναγκάστηκε να αναστείλει λειτουργίες σε μεγάλες ενεργειακές εγκαταστάσεις και να ανακατευθύνει εξαγωγές προς τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας μετά την ουσιαστική παύση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ταυτόχρονα, χώρες όπως η Κίνα και η Νότια Κορέα εξετάζουν μέτρα για να περιορίσουν την επίπτωση των υψηλών τιμών καυσίμων, με το Πεκίνο να ζητά από μεγάλα διυλιστήρια να αναστείλουν εξαγωγές ντίζελ και βενζίνης.

Αβεβαιότητα και φόβοι για τις αγορές

Οι επενδυτές προσπαθούν να εκτιμήσουν πόσο θα διαρκέσει η κρίση και ποιες θα είναι οι οικονομικές της συνέπειες. Η παρατεταμένη άνοδος του πετρελαίου απειλεί να επιβραδύνει την παγκόσμια ανάπτυξη, ενώ η αβεβαιότητα ενισχύει τη μεταβλητότητα στις αγορές.

Ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν ότι το ρίσκο μεγάλης πτώσης στις αγορές μετοχών αυξάνεται σημαντικά. Η πιθανότητα έντονης χρηματιστηριακής αναταραχής μέσα στη χρονιά εκτιμάται πλέον σημαντικά υψηλότερη.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι επενδυτές επιλέγουν στάση αναμονής, μειώνοντας την έκθεσή τους σε ρίσκο έως ότου υπάρξουν σαφή σημάδια αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης.

Πηγή: newmoney.gr