Η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και στη διαμόρφωση του νέου ενεργειακού χάρτη στην περιοχή, τόνισε ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας κ. Μιχάλης Δαμιανού, σε παρέμβασή του στο Διεθνές Συνέδριο για το Κλίμα, που πραγματοποιείται στη Λευκωσία.
To Συνέδριο, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, συνδιοργανώνουν το Ινστιτούτο Κύπρου και το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής.
Ο Υπουργός ανέδειξε τις έντονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η περιοχή, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, αφού όπως είπε η χώρα μας παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με άλλη χώρα, γεγονός που οδηγεί σε μια από τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Την ίδια ώρα, σημείωσε, το 15% των νοικοκυριών (50.000 οικογένειες) αντιμετωπίζει ενεργειακή φτώχεια, γεγονός που καθιστά επιτακτική τη διασφάλιση μιας δίκαιης πράσινης μετάβασης.
Τέσσερις πυλώνες για την ενεργειακή μεταρρύθμιση
Ο Υπουργός Ενέργειας παρουσίασε τη στρατηγική της Κυβέρνησης, η οποία στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:
1. Εισαγωγή φυσικού αερίου
• Η Κυπριακή Δημοκρατία απέκτησε το FSRU πλοίο «ETYFA Prometheus» και ολοκληρώθηκαν οι εργασίες μετατροπής.
• Το έργο LNG Import Terminal στο Βασιλικό («CyprusGas2EU») προχωρά και η προκήρυξη του διαγωνισμού αναμένεται εντός των επόμενων μηνών.
• Η εισαγωγή LNG αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές της ηλεκτροπαραγωγής κατά 20–30% και να περιορίσει το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ, που επιβαρύνουν κάθε λογαριασμό ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο.
2. Ενίσχυση ανανεώσιμων πηγών και αποθήκευσης
• Αναπτύσσονται συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες σε κλίμακα δικτύου συνολικής ισχύος άνω των 300 MW σε πολλαπλές τοποθεσίες.
• Βρίσκονται υπό αξιολόγηση έργα δυναμικότητας περίπου 1,2 GW / 3,45 GWh.
• Η αποθήκευση επιτρέπει την αντιμετώπιση περικοπών στην παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας και αυξάνει σημαντικά τη διείσδυση των ΑΠΕ στο δίκτυο.
• Το μερίδιο των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή φτάνει σήμερα το 14,5%, ενώ η τελική κατανάλωση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές είναι στο 21%.
3. Διασύνδεση με ευρωπαϊκά δίκτυα
• Η Κύπρος προχωρά στρατηγικά σε φυσικές διασυνδέσεις με το ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνοντας την απομόνωση.
4. Εκσυγχρονισμός της αγοράς ενέργειας
• Την 1η Οκτωβρίου 2025, η Κύπρος εγκαινίασε ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού, ευθυγραμμισμένη με το Μοντέλο-Στόχο της ΕΕ, βελτιώνοντας τα σήματα τιμών και διευκολύνοντας την ενσωμάτωση των ΑΠΕ.
• Η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών έχει ήδη φτάσει τις 273.000 και και αναμένεται να φθάσει τις 700.000 μετρητές μέχρι το 2026.
Στόχοι 2030 και πράσινη βιομηχανία
Η Κύπρος θέτει φιλόδοξους στόχους, με ποσοστό 33,17% ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έως το 2030, σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας και μετάβαση σε κτίρια μηδενικών εκπομπών.
Παράλληλα, προωθείται η πράσινη μετάβαση της βιομηχανίας, με νέες πολιτικές για την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και την αξιοποίηση του πράσινου υδρογόνου, ενώ ενισχύονται οι επιχειρήσεις μέσω στοχευμένων δράσεων.
Ενίσχυση διεθνών συνεργασιών και ενεργειακού ρόλου της Κύπρου
Ο Υπουργός υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία των συνεργασιών στην περιοχή, αναφερόμενος σε συμφωνίες με την Αίγυπτο, καθώς και σε συνέργειες με διεθνείς ενεργειακούς κολοσσούς. Οι πρωτοβουλίες αυτές, όπως σημείωσε, ενισχύουν τον ρόλο της Κύπρου ως αξιόπιστου ενεργειακού κόμβου και παράγοντα σταθερότητας.
Η κρίση ως ευκαιρία
Κλείνοντας, ο κ. Δαμιανού υπέδειξε ότι, παρά τις προκλήσεις, η Κύπρος αξιοποιεί την ενεργειακή της ευαλωτότητα ως καταλύτη για μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Κάθε βήμα που κάνουμε, ανέφερε χαρακτηριστικά, μας φέρνει πιο κοντά σε ένα ανθεκτικό και βιώσιμο ενεργειακό μέλλον. Η Ανατολική Μεσόγειος, είπε, μπορεί να να αναλάβει ηγετικό ρόλο για το κλίμα, μέσα από τησυνεργασία και την καινοτομία.
