Ένα ισχυρό μήνυμα για συντονισμένη δράση απέναντι στην κλιματική κρίση, με επίκεντρο την επιστήμη, την καινοτομία και τη συνεργασία έστειλε η Λευκωσία, στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου «Climate Action in the Eastern Mediterranean and Middle East: Regional Cooperation Empowered by Science and Innovation», που πραγματοποιήθηκε στις 8–9 Απριλίου 2026 στο Συνεδριακό Κέντρο Φιλοξενία.

To Συνέδριο οποίο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, από το Ινστιτούτο Κύπρου και το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής. Εκπρόσωποι κυβερνήσεων και διεθνών οργανισμών, διαμορφωτές πολιτικής και επιστήμονες, ανάδειξαν την επείγουσα ανάγκη για συλλογική δράση σε μια από τις πλέον ευάλωτες περιοχές, παγκοσμίως, απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Αξίζει να σημειωθεί ότι προσωπικότητες από 18 χώρες συμμετείχαν στο πρόγραμμα. 

Το Συνέδριο χαιρέτισαν ο Προέδρος της Δημοκρατίας, κ. Νίκος Χριστοδουλίδης, η Επίτροπος της ΕΕ για την Μεσόγειο, κα Suica Dubravka, ο Πρίγκιπας της Ιορδανίας, Hassan Bin Talal, η Υπουργός Γεωργίας, Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων κα Μαρία Παναγιώτου και ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, κ. Νικόδημος Δαμιανού. Παράλληλα, ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας κ. Μιχάλης Δαμιανός και ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Αλιεία και τους Ωκεανούς, Κώστας Καδής ανέπτυξαν τις πολιτικές και δράσεις των χαρτοφυλακίων τους για το μείζον θέμα της κλιματικής κρίσης.

Κορύφωση του Συνεδρίου αποτέλεσε η υιοθέτηση της Έκκλησης της Λευκωσίας για Δράση 2026 - Nicosia Call For Action 2026, η οποία καθορίζει τις βασικές προτεραιότητες για ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας και επιτάχυνση της ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας.

Κοινή ευθύνη το μέλλον της περιοχής

Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι η Μεσόγειος αποτελεί στρατηγικό χώρο που συνδέει την Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, και ότι το μέλλον της εξαρτάται από ισορροπημένη, χωρίς αποκλεισμούς και αμοιβαία επωφελή συνεργασία.

Τονίστηκε, επίσης, ότι η κλιματική αλλαγή, η περιβαλλοντική υποβάθμιση, οι οικονομικές ανισότητες, οι μεταναστευτικές πιέσεις και οι κίνδυνοι ασφάλειας είναι αλληλένδετες προκλήσεις, που απαιτούν συντονισμένες και μακροπρόθεσμες λύσεις. Παράλληλα, απαιτούνται αλλαγές στα πρότυπα κατανάλωσης και υπεύθυνη αξιοποίηση των φυσικών πόρων.

Στο επίκεντρο η επιστήμη και η καινοτομία

Το Συνέδριο ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της επιστήμης και της καινοτομίας, καθώς και της επιστημονικής διπλωματίας, ως βασικών εργαλείων για την αντιμετώπιση των κλιματικών προκλήσεων, ακόμη και σε σύνθετα γεωπολιτικά περιβάλλοντα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργασία σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, το νερό, τα τρόφιμα, η υγεία, οι πόλεις και η πολιτιστική κληρονομιά.

Στρατηγικές προτεραιότητες δράσης

Η «Έκκληση της Λευκωσίας 2026» καθορίζει τέσσερις βασικούς άξονες:

1. Ενδυνάμωση πολιτών και κοινωνιών
Η επένδυση στην εκπαίδευση, τις δεξιότητες, τη νεολαία και τις γυναίκες, καθώς και στην κινητικότητα και την πολιτιστική ανταλλαγή, είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη δημιουργία ανθεκτικών κοινωνιών. Επισημάνθηκε  η ανάγκη να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κοινωνικά δίκαιη μετάβαση.

2. Δράσεις προς υλοποίηση
Ενίσχυση συνεργασίας στην επιστήμη και την καινοτομία με στόχο την ενεργειακή μετάβαση και τις καθαρές τεχνολογίες, την εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας, την ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας, τη μείωση εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα και την ανθεκτικότητα σε κλιματική αλλαγή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις κοινές επιστημονικές υποδομές και στα δεδομένα.

3. Ενίσχυση διακυβέρνησης και χρηματοδότησης
Αναδείχθηκε η ανάγκη για αποτελεσματικά και συμμετοχικά μοντέλα διακυβέρνησης, ενίσχυση επενδύσεων και καλύτερο συντονισμό πολιτικών και δράσεων.

4. Ενίσχυση συνεργασιών μέσω επιστημονικής διπλωματίας
Η ανάπτυξη ισχυρών συνεργασιών και εμβληματικών διασυνοριακών έργων σε περιφερειακό επίπεδο θεωρείται κρίσιμη για την επιτυχία των στόχων.

Σαφές μήνυμα
Η Έκκληση της Λευκωσίας για Δράση 2026 καταλήγει με ένα σαφές μήνυμα: Η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή πρέπει να εξελιχθούν σε χώρο ενισχυμένης συνεργασίας, βασισμένης στην επιστήμη και την κοινή ευθύνη. Η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης απαιτεί συλλογική δράση, ώστε να διασφαλιστούν η ανθεκτικότητα, η ευημερία, η σταθερότητα και η ειρήνη για τις επόμενες γενιές.