Σε απόφαση-σταθμό που επιβεβαιώνει την υπεροχή του ενωσιακού δικαίου έναντι των διμερών επενδυτικών συμφωνιών, το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την έφεση Πολωνής επενδύτριας, η οποία διεκδικούσε αποζημιώσεις εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ από την Κυπριακή Δημοκρατία για το «κούρεμα» των καταθέσεών της το 2013.

Το ιστορικό της υπόθεσης

Η εφεσείουσα, πολίτης της Πολωνίας, διατηρούσε προθεσμιακό λογαριασμό στη Λαϊκή Τράπεζα πριν από την κρίση του Μαρτίου του 2013. Το αρχικό ποσό της επένδυσής της, ύψους €454.579,52, περιορίστηκε μετά την εφαρμογή των μέτρων εξυγίανσης σε μόλις €24.508,16.

Η επενδύτρια αξίωσε από το κράτος το ποσό των €430.071,36, επικαλούμενη τη διμερή συμφωνία Κύπρου–Πολωνίας του 1992 για την αμοιβαία προστασία επενδύσεων. Συγκεκριμένα, βασίστηκε στη διάταξη που προέβλεπε την καταβολή «άμεσης, επαρκούς και αποτελεσματικής αποζημίωσης» σε περιπτώσεις λήψης μέτρων που ισοδυναμούν με στέρηση επένδυσης.

Το νομικό σκεπτικό: ΕΕ vs Διμερών Συμφωνιών

Το Ανώτατο Δικαστήριο επικέντρωσε την κρίση του στη συμβατότητα της διμερούς συμφωνίας με το πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρόλο που η συμφωνία του 1992 ήταν τυπικά σε ισχύ κατά τον κρίσιμο χρόνο, το Δικαστήριο έκρινε ότι κατέστη ανενεργή και μη εφαρμόσιμη μετά την ένταξη των δύο χωρών στην Ε.Ε.

Τα κύρια σημεία της απόφασης περιλαμβάνουν:

Απαγόρευση Διακρίσεων: Με βάση το άρθρο 18 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ε.Ε., απαγορεύεται οποιαδήποτε διάκριση λόγω ιθαγένειας. Το Δικαστήριο τόνισε ότι η ικανοποίηση της αξίωσης θα δημιουργούσε δύο κατηγορίες καταθετών, παρέχοντας προνομιακή μεταχείριση σε Πολωνούς πολίτες έναντι των υπολοίπων Ευρωπαίων καταθετών που υπέστησαν κούρεμα.

Αυτονομία του Δικαίου της Ε.Ε.: Επικαλούμενο τη διεθνή νομολογία (υπόθεση Achmea), το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι οι διμερείς συμφωνίες μεταξύ κρατών-μελών δεν μπορούν να υπονομεύουν το δικαιοδοτικό σύστημα της Ένωσης.

Υπεροχή των Συνθηκών: Διεθνείς συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ κρατών-μελών δεν εφαρμόζονται όταν οι πρόνοιές τους συγκρούονται με θεμελιώδεις αρχές του ευρωπαϊκού δικαίου.

Το αποτέλεσμα

Η έφεση απορρίφθηκε στο σύνολό της, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση που είχε κρίνει την αγωγή ως νομικά αβάσιμη σε προδικαστικό στάδιο. Στην εφεσείουσα επιδικάστηκαν επίσης έξοδα ύψους €3.500 εις βάρος της και υπέρ της Δημοκρατίας.

Η απόφαση αυτή θεωρείται καθοριστική, καθώς θωρακίζει τη Δημοκρατία έναντι παρόμοιων μελλοντικών διεκδικήσεων που βασίζονται σε παλαιότερες διμερείς επενδυτικές συνθήκες, επιβεβαιώνοντας ότι το κούρεμα καταθέσεων του 2013 αντιμετωπίζεται πλέον υπό το πρίσμα της ενιαίας ευρωπαϊκής έννομης τάξης.