Κατάλογο εθνικών πρακτικών που στοχεύουν στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και του κόστους για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και δημόσιες αρχές παρουσίασε την Τετάρτη η Κομισιόν, στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης στήριξης προς τα κράτη μέλη της ΕΕ για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Ο κατάλογος περιλαμβάνει μέτρα που, σύμφωνα με την Κομισιόν, μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα και να συμβάλουν τόσο στη μείωση των δαπανών βραχυπρόθεσμα όσο και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος σε μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Σημειώνεται ότι τον κατάλογο παρουσίασε στους Υπουργούς Ενέργειας της ΕΕ ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης της ΕΕ, Ντάν Γιόργκενσεν, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων στο άτυπο Συμβούλιο Ενέργειας που πραγματοποιήθηκε σήμερα στη Λευκωσία.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, τα μέτρα αποτελούν συνέχεια της ανακοίνωσης “AccelerateEU” και επικεντρώνονται σε τρεις βασικούς άξονες: την προστασία καταναλωτών και βιομηχανίας σε συνδυασμό με τους στόχους της πράσινης μετάβασης, την άμεση εξοικονόμηση ενέργειας και την ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών, καθώς και την ενίσχυση επενδύσεων σε ενεργειακή απόδοση και ευελιξία της ζήτησης.

Η Κομισιόν αναφέρει ότι η επιτάχυνση της εφαρμογής υφιστάμενων ευρωπαϊκών κανόνων, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου κατά 10–15 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως και μείωση της χρήσης πετρελαίου κατά 15–20 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου πετρελαίου ετησίως.

Παράδειγμα η Κύπρος

Στον κατάλογο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, πρακτικές που αφορούν την αντικατάσταση παλαιού και ενεργοβόρου εξοπλισμού. Ως παράδειγμα αναφέρεται η Κύπρος, όπου το 2021 εφαρμόστηκε προσωρινό πρόγραμμα επιχορηγήσεων ύψους 300–600 ευρώ για ευάλωτα νοικοκυριά, με στόχο την αντικατάσταση ενεργοβόρων οικιακών συσκευών με νέες υψηλής ενεργειακής απόδοσης.

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι ο διαδικτυακός κατάλογος, αποτελεί «ζωντανό» εργαλείο που θα επικαιροποιείται τακτικά, ώστε να ενσωματώνει επιπλέον μέτρα τα οποία μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα στα κράτη μέλη.

Σε σχετικές του δηλώσεις ο Επίτροπος, Νταν Γιόργκενσεν, ανέφερε ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει δύσκολες ενεργειακές συνθήκες λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και ότι τα μέτρα αποσκοπούν στη μείωση των επιπτώσεων τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις επιχειρήσεις, ενώ ταυτόχρονα επιταχύνουν την πράσινη μετάβαση.

Ο κατάλογος της Κομισιόν

Σε επίπεδο πολιτικής, τα προτεινόμενα μέτρα περιλαμβάνουν τη βελτίωση τιμολογιακών πολιτικών, την ανάπτυξη έξυπνων μετρητών και δικτύων, την προώθηση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας και την ενίσχυση της απόκρισης ζήτησης, καθώς και την άρση ρυθμιστικών εμποδίων που περιορίζουν την ευελιξία της αγοράς ενέργειας.

Σύμφωνα με τον κατάλογο, η ενίσχυση της δυνατότητας των καταναλωτών να αλλάζουν εύκολα πάροχο ενέργειας, καθώς και η προστασία τους από αποκοπές ρεύματος, θεωρείται κρίσιμη για τη διατήρηση προσιτών τιμών και την ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη μπορούν να απαιτούν τη χρήση διαφανών και φιλικών προς τον χρήστη εργαλείων σύγκρισης τιμών, ώστε οι καταναλωτές να εντοπίζουν τα καταλληλότερα τιμολόγια και συμβόλαια.

Παράλληλα, προτείνεται οι προμηθευτές ενέργειας να υποχρεούνται να παρέχουν συμβουλές για το «βέλτιστο τιμολόγιο» βάσει των καταναλωτικών προφίλ των πελατών τους. Κατά τη διάρκεια περιόδων απότομων αυξήσεων τιμών, η προσωρινή απαγόρευση αποκοπών και η έγκαιρη προειδοποίηση για κίνδυνο αδυναμίας πληρωμών προτείνεται ως μέτρο προστασίας ευάλωτων νοικοκυριών.

Στον κατάλογο τονίζεται επίσης η σημασία της διασφάλισης σταθερότητας της αγοράς μέσω της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των παρόχων ενέργειας, μεταξύ άλλων μέσω αποτελεσματικών πρακτικών διαχείρισης κινδύνου, όπως η αντιστάθμιση έναντι της μεταβλητότητας των τιμών. Προβλέπεται επίσης η ύπαρξη μηχανισμών «τελευταίου καταφυγίου» (supplier-of-last-resort), ώστε οι καταναλωτές να μεταφέρονται αυτόματα σε εναλλακτικό πάροχο σε περίπτωση αδυναμίας λειτουργίας μίας εταιρείας.

Σε άλλη ενότητα του καταλόγου, η Κομισιόν προτείνει συνδυασμό ρυθμιστικής σαφήνειας, απλοποιημένων διαδικασιών και ενισχυμένης πρόσβασης σε πληροφορίες και χρηματοδότηση.

Όπως αναφέρεται, η επιτάχυνση των επενδύσεων απαιτεί σαφή σχεδιασμό και χαρτογράφηση έργων, συντονισμό μεταξύ εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, καθώς και απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης. Για την πυρηνική ενέργεια, γίνεται αναφορά στη διατήρηση υφιστάμενων μονάδων και στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs).

Για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, προβλέπεται ο καθορισμός περιοχών επιτάχυνσης, η απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης με χρήση ψηφιακών εργαλείων και τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και η διευκόλυνση έργων αναβάθμισης υποδομών και αποθήκευσης ενέργειας. Στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης, η ολοκλήρωση εθνικών σχεδίων ανακαίνισης κτιρίων και τοπικών σχεδίων θέρμανσης και ψύξης χαρακτηρίζεται κρίσιμη για την προσέλκυση επενδύσεων.

Πηγή: ΚΥΠΕ