Βαρύ είναι το τίμημα που πληρώνει η κυπριακή αγορά από τη διακίνηση απομιμήσεων, καθώς οι ετήσιες απώλειες εκτιμώνται στα €63 εκατ., σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO).

Το μεγαλύτερο πλήγμα καταγράφεται στον τομέα της ένδυσης και της υπόδησης, με τις απώλειες να φτάνουν τα €49 εκατ. ετησίως. Ακολουθούν τα κοσμήματα και τα ρολόγια με €12 εκατ., ενώ οι απομιμήσεις τσαντών χειρός κοστίζουν επιπλέον €2 εκατ. στην αγορά.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν τη συνεχιζόμενη εξάπλωση των προϊόντων απομίμησης, ένα φαινόμενο που ενισχύεται τα τελευταία χρόνια από την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου και τη δυναμική των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 13% των Ευρωπαίων παραδέχεται ότι έχει αγοράσει σκόπιμα απομίμηση, ενώ στις ηλικίες 15 έως 24 ετών το ποσοστό αυτό διπλασιάζεται και φτάνει το 26%.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οικονομικές επιπτώσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες. Μόνο ο κλάδος της μόδας χάνει περίπου €12 δισ. κάθε χρόνο λόγω των απομιμήσεων, ενώ οι κατασκευαστές τσαντών, κοσμημάτων και ρολογιών καταγράφουν απώλειες πωλήσεων που αγγίζουν τα €2,7 δισ. ετησίως.

Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά στηρίζουν την ανταγωνιστικότητά τους σε πρωτότυπα σχέδια και μοναδικά χαρακτηριστικά των προϊόντων τους. Η αντιγραφή αυτών των σχεδίων μπορεί να πλήξει άμεσα τα έσοδά τους, ενώ πολλές φορές δεν διαθέτουν τους απαραίτητους πόρους για να προστατεύσουν αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους.

Πέρα από την οικονομική διάσταση, οι απομιμήσεις εγείρουν και ζητήματα ασφάλειας. Πολλά από τα προϊόντα αυτά δεν πληρούν τις προβλεπόμενες προδιαγραφές ποιότητας, γεγονός που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τόσο τους καταναλωτές όσο και το περιβάλλον. Παράλληλα, διεθνείς έρευνες έχουν συνδέσει το παράνομο εμπόριο απομιμήσεων με κυκλώματα οργανωμένου εγκλήματος.

Το design επηρεάζει όλο και περισσότερο τους καταναλωτές

Η έρευνα του EUIPO καταγράφει παράλληλα τη σημαντική θέση που κατέχει πλέον ο σχεδιασμός ενός προϊόντος στις επιλογές των καταναλωτών. Σχεδόν τρεις στους τέσσερις Ευρωπαίους δηλώνουν διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερα για ένα προϊόν με καλύτερο design, ενώ το 72% θεωρεί ότι ο σχεδιασμός παίζει σημαντικό ρόλο στις αγορές που πραγματοποιεί.

Η επιρροή του design είναι ακόμη πιο έντονη στις νεότερες γενιές. Οκτώ στους δέκα νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών αναφέρουν ότι ο σχεδιασμός επηρεάζει ουσιαστικά τις αγοραστικές τους αποφάσεις, γεγονός που εξηγεί γιατί οι επιχειρήσεις επενδύουν ολοένα και περισσότερο στη δημιουργία προϊόντων που ξεχωρίζουν αισθητικά.

Ωστόσο, η αυξανόμενη αξία του design έχει και την αρνητική της πλευρά. Όσο μεγαλύτερη γίνεται η εμπορική του σημασία, τόσο περισσότερο στοχοποιείται από όσους επιδιώκουν να αντιγράψουν επιτυχημένα προϊόντα και να εκμεταλλευτούν τη φήμη τους.

Όπως επισημαίνει ο εκτελεστικός διευθυντής του EUIPO, João Negrão, το ευρωπαϊκό design αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας, γι’ αυτό και η προστασία του θεωρείται καθοριστική τόσο για την καινοτομία όσο και για τη μελλοντική ανάπτυξη των επιχειρήσεων.