Σειρά νέων δημοσιονομικών προκλήσεων που ενδέχεται να επηρεάσουν την πορεία της κυπριακής οικονομίας τα επόμενα χρόνια καταγράφει το Υπουργείο Οικονομικών στο Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής (ΣΠΔΠ) για την περίοδο 2027-2029, το οποίο δόθηκε στη δημοσιότητα.

Παρά τη διατήρηση της οικονομικής ανθεκτικότητας και των θετικών μεσοπρόθεσμων προοπτικών, το ΥΠΟΙΚ προειδοποιεί ότι μια σειρά εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.

Από τον αφθώδη πυρετό μέχρι το Βασιλικό

Μεταξύ των βασικών κινδύνων που επισημαίνονται συγκαταλέγεται η πιθανή εξάπλωση του αφθώδους πυρετού, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει την παραγωγή και τις εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων, με άμεσες συνέπειες για έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς κλάδους της χώρας.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην υπόθεση του τερματικού φυσικού αερίου στο Βασιλικό. Η διακοπή των εργασιών και η διαιτητική διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη στο Ηνωμένο Βασίλειο ενδέχεται να επιφέρουν οικονομικές επιβαρύνσεις για το κράτος. Στα πιθανά σενάρια περιλαμβάνονται η μη αξιοποίηση εγγυήσεων της κοινοπραξίας, απαιτήσεις που σχετίζονται με δάνεια τα οποία φέρουν κρατική εγγύηση, αλλά και πιθανή επιστροφή ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Παράλληλα, το υπουργείο καταγράφει ως μελλοντική δημοσιονομική υποχρέωση τη σταδιακή εφαρμογή του σχεδίου αποκατάστασης των απωλειών κουρεμένων καταθετών και κατόχων αξιογράφων των δύο πρώην μεγάλων τραπεζών μέσω του Εθνικού Ταμείου Αλληλεγγύης.

Στους παράγοντες αβεβαιότητας περιλαμβάνεται επίσης η πιθανή συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Κρήτης (Great Sea Interconnector), αναλόγως των τελικών αποφάσεων που θα ληφθούν για το έργο.

Προβληματισμός για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια

Το Υπουργείο Οικονομικών δεν αποκλείει το ενδεχόμενο νέας αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, κυρίως λόγω των συνεχιζόμενων γεωπολιτικών εξελίξεων, των διεθνών κυρώσεων και των επιπτώσεων που αυτές προκαλούν στο οικονομικό περιβάλλον.

Παρόλα αυτά, επισημαίνεται ότι ο τραπεζικός τομέας εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή κεφαλαιακή βάση και υψηλά επίπεδα ρευστότητας, ενώ συνεχίζονται οι προσπάθειες για περαιτέρω αποκλιμάκωση των προβληματικών δανείων.

ΟΚΥπΥ και ΓεΣΥ στο επίκεντρο

Ανησυχία προκαλεί επίσης η πιθανή επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών από τη λειτουργία του Γενικού Συστήματος Υγείας. Σύμφωνα με το ΣΠΔΠ, τα ελλείμματα του ΟΚΥπΥ εξακολουθούν να αποτελούν παράγοντα κινδύνου, δεδομένου ότι το κράτος δύναται να καλύπτει οικονομικά ελλείμματα κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του οργανισμού.

Την ίδια στιγμή, το ΥΠΟΙΚ εκτιμά ότι οι αναπτυξιακές προοπτικές ενδέχεται να αποδειχθούν ισχυρότερες από τις υφιστάμενες προβλέψεις, καθώς αρκετές επενδύσεις στους τομείς της ενέργειας, της υγείας και της εκπαίδευσης δεν έχουν ακόμη ενσωματωθεί πλήρως στα βασικά μακροοικονομικά σενάρια.

Διεθνείς εξελίξεις και κυρώσεις δημιουργούν αβεβαιότητα

Το εξωτερικό περιβάλλον παραμένει βασική πηγή κινδύνων για την κυπριακή οικονομία. Το ΥΠΟΙΚ επισημαίνει ότι τόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία όσο και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να επηρεάζουν τις παγκόσμιες οικονομικές συνθήκες, ενώ τυχόν κλιμάκωση των εμπορικών αντιπαραθέσεων διεθνώς θα μπορούσε να περιορίσει τις αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας.

Πρόσθετη αβεβαιότητα δημιουργεί και το ενδεχόμενο επιβολής νέων κυρώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ηνωμένο Βασίλειο σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο, εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει τον τομέα των επαγγελματικών και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Επιβράδυνση το 2026 λόγω Μέσης Ανατολής

Οι προβλέψεις του υπουργείου δείχνουν ότι η κυπριακή οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται, αλλά με πιο συγκρατημένο ρυθμό το 2026. Η ανάπτυξη εκτιμάται στο 2,7%, έναντι 3,8% το 2025, καθώς η άνοδος των τιμών της ενέργειας και η γεωπολιτική αβεβαιότητα αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά την οικονομική δραστηριότητα.

Την ίδια χρονιά, ο πληθωρισμός προβλέπεται να αυξηθεί αισθητά στο 4,5%, κυρίως λόγω των υψηλότερων διεθνών τιμών πετρελαίου, ενώ η ανεργία εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 4,5%.

Θετικό το μεσοπρόθεσμο αφήγημα

Παρά τις βραχυπρόθεσμες προκλήσεις, το ΥΠΟΙΚ διατηρεί αισιόδοξη στάση για τη μεσοπρόθεσμη πορεία της οικονομίας. Η ανάπτυξη αναμένεται να επιταχυνθεί στο 2,9% το 2027 και να διαμορφωθεί γύρω στο 3% κατά τα έτη 2028 και 2029.

Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν η ιδιωτική κατανάλωση, οι επενδύσεις που συνδέονται με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, τα έργα του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και η συνέχιση της εγκατάστασης ξένων επιχειρήσεων στην Κύπρο, ιδιαίτερα στον τομέα της τεχνολογίας.

Το υπουργείο υπογραμμίζει ότι η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, σε συνδυασμό με μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, αποτελεί βασική προϋπόθεση για να διατηρήσει η χώρα την ανθεκτικότητά της απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις και να εξασφαλίσει συνθήκες βιώσιμης ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.