Σε νέα προς τα κάτω αναθεώρηση των εκτιμήσεών της για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας τη φετινή χρονιά και σε ανοδική για τον πληθωρισμό προέβη η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ) ως αποτέλεσμα των συνεπειών του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Συγκεκριμένα η ΚΤΚ εκτιμά με τις νέες της προβλέψεις ότι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ φέτος θα περιοριστεί στο 2,5% από 2,7% που ανέμενε να ανέλθει η ανάπτυξη τον περασμένο Μάρτιο, συγκριτικά με ανάπτυξη 3,5% το 2025. Την ίδια ώρα βλέπει τον πληθωρισμό να αυξάνεται στο 3,2% τη φετινή χρονιά, ενώ τρεις μήνες προηγουμένως προέβλεπε πληθωρισμό 2,7% για το 2026.
Οι προβλέψεις Ιουνίου 2026, αναφέρει η ΚΤΚ, ενσωματώνουν τον οικονομικό αντίκτυπο του συνεχιζόμενου πολέμου στη Μέση Ανατολή, όχι όμως και το πρόσφατο μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ – Ιράν για λήξη των εχθροπραξιών (σ.σ. οι προβλέψεις ετοιμάστηκαν λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές εξελίξεις και διαθέσιμα στοιχεία μέχρι και τις 27 Μαΐου 2026).
«Λόγω του υπό εξέλιξη πολέμου στη Μέση Ανατολή, η σημαντική αύξηση, τόσο στις διεθνείς τιμές πετρελαίου όσο και στη γεωπολιτική αβεβαιότητα, αναμένεται να έχουν άμεση αρνητική επίδραση στην κυπριακή οικονομία, ιδιαίτερα στον τομέα του τουρισμού, της ναυτιλίας, καθώς και τον κατασκευαστικό και κτηματομεσιτικό τομέα, τομείς που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων. Οι μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις στην κυπριακή οικονομία θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου. Το βασικό σενάριο υιοθετεί την υπόθεση εργασίας ότι η σύρραξη θα έχει διάρκεια μέχρι το τελευταίο τρίμηνο του 2026, και εν συνεχεία σταδιακή αποκλιμάκωση», επεσημαίνει η ΚΤΚ.
Αναλυτικότερα, σημειώνει, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ για το 2026 προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 2,5%, σε σχέση με 3,8% για το 2025, ενώ για τα έτη 2027 και 2028 ο ρυθμός μεγέθυνσης του ΑΕΠ αναμένεται να επιταχυνθεί στο 2,9% και 3,1% αντίστοιχα.
Μοχλοί ανάπτυξης
Η εγχώρια ζήτηση τα έτη 2026-28 αναμένεται να υποστηριχθεί από τη συνεχιζόμενη θετική πορεία της ιδιωτικής κατανάλωσης λόγω της αύξησης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών παρά τις αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις, καθώς και της ανθεκτικότητας που συνεχίζει να καταγράφει η αγορά εργασίας, παρά τους προαναφερθέντες κλυδωνισμούς.
Επιπλέον, παρά τις πιέσεις που ασκεί η γεωπολιτική αβεβαιότητα στην επενδυτική δραστηριότητα, αναμένεται ουσιαστική ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης από τις υπό εξέλιξη μεγάλες ιδιωτικές μη οικιστικές επενδύσεις. Αν και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους ενδέχεται να επηρεαστεί από την κρίση στη Μέση Ανατολή, τα έργα αυτά δεν προβλέπεται να ακυρωθούν, δεδομένου του παροδικού χαρακτήρα της γεωπολιτικής αστάθειας και του μακροπρόθεσμου ορίζοντα ολοκλήρωσής τους. Όσον αφορά τις καθαρές εξαγωγές, για το 2026 αναμένεται αρνητική συμβολή στο ΑΕΠ, λόγω της μείωσης των εξαγωγών, κυρίως εξαιτίας της πτώσης των τουριστικών εσόδων, παρά τη σημαντική επιβράδυνση των εισαγωγών ως απόρροια της εξασθένησης της εγχώριας ζήτησης.
Παράλληλα, προβλέπεται μείωση στα έσοδα από τον τομέα της ναυτιλίας, λόγω των διαταραχών που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Επιπρόσθετα, οι εξαγωγές λοιπών υπηρεσιών αναμένεται να αυξηθούν με βραδύτερο ρυθμό, καθώς επηρεάζονται έμμεσα από το λιγότερο ευνοϊκό εξωτερικό περιβάλλον. Αντίθετα, κατά την περίοδο 2027–2028, οι καθαρές εξαγωγές εκτιμάται ότι θα έχουν θετική συμβολή στο ΑΕΠ, κυρίως λόγω της αναμενόμενης ανάκαμψης του τουρισμού, σε συνδυασμό με την παράλληλη αύξηση των εισαγωγών.
Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Μαρτίου 2026, καταγράφεται προς τα κάτω αναθεώρηση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ κατά 0,2 και 0,1 ποσοστιαίες μονάδες για τα έτη 2026 και 2027, αντίστοιχα, κυρίως λόγω της συνέχισης του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ο σχετικά περιορισμένος αντίκτυπος για το 2026, σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Μαρτίου, εξηγεί η Κεντρική, αποδίδεται στο γεγονός ότι στον προηγούμενο κύκλο προβλέψεων είχαν ήδη ενσωματωθεί κάποιες, συντηρητικές, εκτιμήσεις ως προς τις επιπτώσεις του πολέμου. Παράλληλα, στις προβλέψεις Ιουνίου 2026, υιοθετείται μεγαλύτερη διάρκεια της σύρραξης.
Μικρή αύξηση ανεργίας
Σύμφνωνα με τις νέες προβλέψεις της ΚΤΚ αν και η αγορά εργασίας συνεχίζει να στηρίζει την κυπριακή οικονομία και να καταγράφει σημαντική ανθεκτικότητα, η ανεργία, προβλέπεται να αυξηθεί ελαφρώς στο 4,6% το 2026 λόγω του αρνητικού αντικτύπου της κρίσης στην Μέση Ανατολή ο οποίος μετριάζεται από τη στενότητα στην αγορά εργασίας. Για την περίοδο 2027-28 αναμένεται να σταθεροποιηθεί στο 4,5%, στο πλαίσιο ανάκαμψης του ΑΕΠ. Σε σύγκριση με τις προβλέψεις Μαρτίου 2026, αναμένεται μικρή προς τα πάνω αναθεώρηση στο ποσοστό ανεργίας το 2026 κατά 0,1 ποσοστιαίες μονάδες, λόγω χαμηλότερης εκτίμησης του ΑΕΠ.
Πάνω ο πληθωρισμός
Όσον αφορά τον πληθωρισμό (στη βάση του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή) η Κεντρική Τράπεζα προβλέπει ότι θα αυξηθεί σημαντικά στο 3,2% φέτος από 0,8% το 2025 λόγω κυρίως των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Συγκεκριμένα, αναμένονται σημαντικές ανοδικές πιέσεις στις τιμές της ενέργειας λόγω αυξήσεων στις διεθνείς τιμές πετρελαίου ένεκα του περιορισμού της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, με έμμεσες ανοδικές επιδράσεις και στις υπόλοιπες υποκατηγορίες του πληθωρισμού.
Περαιτέρω ανοδικές επιδράσεις αναμένονται στις τιμές των βιομηχανικών προϊόντων εξαιρουμένης της ενέργειας, οι οποίες εξακολουθούν να καταγραφούν αποπληθωριστικές πιέσεις, εντούτοις μικρότερες σε σχέση με το 2025.
Οι ανοδικές επιδράσεις προκύπτουν λόγω διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα και στο αυξημένο κόστος παραγωγής, από ελαφρώς αυξημένες τιμές φυσικού αερίου σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ανοδικές πιέσεις αναμένονται και στις τιμές των τροφίμων, λόγω κυρίως υψηλότερων τιμών λιπασμάτων που προκύπτουν από διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Το 2027 και το 2028 o πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει στο 1,9%, κυρίως λόγω της αναμενόμενης καθοδικής επίδρασης βάσης στις τιμές της ενέργειας, καθώς επίσης και της σταδιακής επιβράδυνσης στις τιμές των υπηρεσιών και, σε μικρότερο βαθμό, στις τιμές των τροφίμων. Ο πληθωρισμός το 2028 περιλαμβάνει τον αντίκτυπο στις τιμές της ενέργειας (καύσιμα κίνησης) από την αναμενόμενη εισαγωγή του διευρυμένου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (Emissions Trading System - ETS2) της ΕΕ.
Σε σύγκριση με τις προβλέψεις Μαρτίου 2026, καταγράφεται ανοδική αναθεώρηση του πληθωρισμού κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026, συνεπεία των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου στην Μέση Ανατολή. Η καθοδική αναθεώρηση το 2028 κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες, οφείλεται στον αναμενόμενο χαμηλότερο πληθωρισμό της ενέργειας λόγω της πτωτικής πορείας των τιμών πετρελαίου από το 2027 και μετά.
Ο δομικός πληθωρισμός, προβλέπεται να αυξηθεί στο 2,3% το 2026 σε σύγκριση με 1,9% το 2025. Η άνοδος αυτή οφείλεται στον αναμενόμενο υψηλότερο πληθωρισμό των υπηρεσιών και των βιομηχανικών προϊόντων, λόγω των έμμεσων επιδράσεων από τον υψηλότερο πληθωρισμό της ενέργειας. Τα έτη 2027-2028, ο δομικός πληθωρισμός προβλέπεται να υποχωρήσει στο 2,2% και 1,9%, αντίστοιχα, αντανακλώντας την αναμενόμενη σταδιακή επιβράδυνση του πληθωρισμού των υπηρεσιών, η οποία αντισταθμίζεται μερικώς από την επιστροφή των τιμών των βιομηχανικών προϊόντων εξαιρουμένης της ενέργειας σε θετικό έδαφος.
Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Μαρτίου 2026, η ανοδική αναθεώρηση του δομικού πληθωρισμού κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες για το έτος 2027 αποδίδεται στις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Δεν καταγράφεται αναθεώρηση τα έτη 2026 και 2028.
Καθοδικοί κίνδυνοι για ανάπτυξη
Σύμφωνα με την ΚΤΚ, οι πιθανότητες για απόκλιση από το βασικό σενάριο των προβλέψεων για την περίοδο 2026-28 εκτιμώνται συνολικά ως καθοδικές για το ΑΕΠ και ανοδικές για τον πληθωρισμό.
Θετική εξέλιξη θεωρείται η ανακοίνωση για συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, όμως δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί ούτε εφαρμοστεί, ενώ κρίσιμα ζητήματα παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
Υπάρχει κίνδυνος απόκλισης αν δεν τηρηθούν οι δεσμεύσεις των δύο πλευρών άρα παραμένουν οι σχετικοί κίνδυνοι για το ΑΕΠ και τον πληθωρισμό και συνδέονται με πιθανές ελλείψεις καυσίμων και επιβολή ποσοστώσεων, λόγω πιθανών σοβαρών διαταραχών στην παραγωγή ενέργειας και πρώτων υλών σε περίπτωση που συνεχιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, καθώς και σε ενδεχόμενες υψηλότερες από τις αναμενόμενες τιμές ενέργειας και εισαγωγών λόγω προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα. Επιπλέον κίνδυνοι προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή (ακραία καιρικά φαινόμενα, πράσινοι φόροι) και από πιθανές αυξήσεις μισθών και περιθωρίων κέρδους πέραν των αναμενόμενων.
