Την ανάγκη οι μισθολογικές αυξήσεις στον δημόσιο τομέα να περιοριστούν αποκλειστικά στην Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ), χωρίς πρόσθετες οριζόντιες ή διακριτικές αυξήσεις, υπογραμμίζει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) στην έκθεσή του για την Κύπρο στο πλαίσιο της διαβούλευσης του Άρθρου IV.

Σύμφωνα με το Ταμείο, η συμφωνία για σταδιακή επαναφορά της ΑΤΑ από τα δύο τρίτα του πληθωρισμού στο 100% έως τον Ιούλιο του 2027 καθιστά τους μισθούς λιγότερο ευέλικτους, ιδιαίτερα στον δημόσιο τομέα, όπου οι απολαβές παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από εκείνες του ιδιωτικού τομέα.

«Στο μέλλον, η προσαρμογή των μισθών θα πρέπει να καθοδηγείται μόνο από την ΑΤΑ, χωρίς πρόσθετες διακριτικές αυξήσεις που θα αύξαναν περαιτέρω τους μισθούς του δημόσιου τομέα», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Μεγαλύτερος κίνδυνος απώλειας εργασίας στον ιδιωτικό τομέα

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα είναι σαφώς πιο εκτεθειμένοι στον κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας σε σχέση με τους εργαζόμενους στο Δημόσιο.

Ειδικότερα, περίπου το 27% του εργατικού δυναμικού του ιδιωτικού τομέα στην Κύπρο αντιμετωπίζει κίνδυνο απώλειας εργασίας, έναντι μόλις 10% στον δημόσιο τομέα.

Οι κλάδοι που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη έκθεση στον κίνδυνο είναι οι Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), οι χρηματοοικονομικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες, καθώς και οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες.

Την ίδια στιγμή, οι δημόσιοι υπάλληλοι φαίνεται να έχουν μεγαλύτερες δυνατότητες να επωφεληθούν από την υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου το 60% των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα μπορεί να επωφεληθεί από την αξιοποίηση τεχνολογιών AI, έναντι περίπου 25% στον ιδιωτικό τομέα.

Οι τομείς της εκπαίδευσης, της υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών αναμένεται να αποκομίσουν τα σημαντικότερα οφέλη.

Συστάσεις για στοχευμένη στήριξη και όχι οριζόντια μέτρα

Παράλληλα, το ΔΝΤ επαναλαμβάνει τη θέση του ότι η στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών απέναντι στις ενεργειακές κρίσεις θα πρέπει να παρέχεται μέσω στοχευμένων και προσωρινών μέτρων και όχι μέσω οριζόντιων παρεμβάσεων.

Το Ταμείο θεωρεί ότι μέτρα όπως οι μειώσεις του ΦΠΑ, οι μειώσεις στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης καυσίμων ή οι γενικευμένες επιδοτήσεις είναι δαπανηρά, κακώς στοχευμένα και στρεβλωτικά για την οικονομία.

Παράλληλα, προειδοποιεί ότι οι οριζόντιες μισθολογικές προσαρμογές ενέχουν τον κίνδυνο δημιουργίας δευτερογενών πληθωριστικών πιέσεων.

Όπως αναφέρεται, η αντισταθμιστική στήριξη θα πρέπει να διοχετεύεται μέσω των υφιστάμενων προγραμμάτων κοινωνικής πρόνοιας, να είναι προσωρινού χαρακτήρα και να αποσύρεται σταδιακά καθώς αποκλιμακώνονται οι πληθωριστικές πιέσεις.

Πρόσθετες δαπάνες 4% του ΑΕΠ έως το 2050

Στην έκθεση επισημαίνονται επίσης οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Κύπρος.

Το ΔΝΤ εκτιμά ότι κατά την περίοδο 2030-2050 οι πρόσθετες δημοσιονομικές δαπάνες θα ανέλθουν περίπου στο 4% του ΑΕΠ, ποσοστό που υπερβαίνει τον μέσο όρο των προηγμένων ευρωπαϊκών οικονομιών.

Όπως αναφέρεται, η συνδυασμένη επίδραση των υψηλών συνταξιοδοτικών δαπανών, της αύξησης του κόστους υγειονομικής περίθαλψης και της επιδείνωσης των δημογραφικών δεδομένων ενδέχεται να δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερες ανάγκες προσαρμογής στο μέλλον.

Το Ταμείο χαιρετίζει την πρόταση για σταδιακή δημιουργία χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, θεωρώντας ότι μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη αντιμετώπιση των μελλοντικών πιέσεων.

Έμφαση σε επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας

Σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική πολιτική, το ΔΝΤ εισηγείται οι δημόσιοι πόροι να κατευθυνθούν σε επενδύσεις που ενισχύουν την αναπτυξιακή προοπτική της οικονομίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις επενδύσεις στην ενέργεια, στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, στις ψηφιακές υποδομές και στις βιώσιμες μεταφορές, οι οποίες, όπως σημειώνεται, μπορούν να στηρίξουν τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της χώρας.

Παράλληλα, το Ταμείο θεωρεί ότι η πρόσφατη φορολογική μεταρρύθμιση αποτελεί θετική εξέλιξη και δημιουργεί μια σταθερή βάση για περαιτέρω βελτιώσεις στο δημοσιονομικό πλαίσιο.

«Η Κύπρος εισέρχεται στο σοκ από θέση ισχύος»

Παρά τις αβεβαιότητες στο διεθνές περιβάλλον, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η κυπριακή οικονομία βρίσκεται σε ισχυρή θέση για να απορροφήσει εξωτερικούς κραδασμούς.

Στην έκθεση γίνεται λόγος για ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, χαμηλό πληθωρισμό, υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα και έναν χρηματοπιστωτικό τομέα με επαρκή κεφαλαιακά και ρευστά διαθέσιμα.

Το Ταμείο επαναλαμβάνει τη σύσταση για σταδιακή και ποιοτική δημοσιονομική χαλάρωση που θα στηρίζει την ανάπτυξη χωρίς να υπονομεύει τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, ενώ παράλληλα ζητεί τη διατήρηση των μακροπροληπτικών μέτρων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ, ο ρυθμός ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 2,6% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα επιταχυνθεί στο 3,5%.