Τα επεισόδια ερημικής σκόνης που επηρεάζουν την Ευρώπη εντείνονται, ιδιαίτερα στη Νότια Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο, αναδεικνύοντας σημαντικές προκλήσεις για την ποιότητα του αέρα και τη δημόσια υγεία, σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη με καθοριστική συμβολή ερευνητών του Ινστιτούτου Κύπρου. 

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Nature, συνδέει την αυξανόμενη ένταση των επεισοδίων μεταφοράς σκόνης από τη Σαχάρα και άλλες ερημικές περιοχές, με ευρύτερες αλλαγές που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, όπως την εντεινόμενη ξηρασία και την ερημοποίηση στη Βόρεια Αφρική, καθώς και μεταβολές στα ατμοσφαιρικά συστήματα που ευνοούν τη μεταφορά σκόνης προς την Ευρώπη.

Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όχι μόνο τη θερμοκρασία ή τα ακραία καιρικά φαινόμενα, αλλά και την ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε.

Επιπτώσεις στην ποιότητα του αέρα και τη δημόσια υγεία

Στη Νότια Ευρώπη καταγράφονται ήδη περίπου 46 επεισόδια ερημικής σκόνης ετησίως, τα οποία αυξάνουν τις συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα, και υποβαθμίζουν την ποιότητα του αέρα. 

Ενδεικτικά, η σκόνη που μεταφέρεται στην περιοχή ευθύνεται για περίπου το ένα τρίτο της ετήσιας μέσης τιμής σωματιδιακής ρύπανσης (PM10) που θεωρείται αποδεκτή από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για την ποιότητα του αέρα. 

Η επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένης της έξαρσης του άσθματος και της αυξημένης θνησιμότητας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, τα τελευταία χρόνια, επεισόδια ερημικής σκόνης στην Ευρώπη συνδέονται με αύξηση της ημερήσιας θνησιμότητας κατά περίπου 0,67% και με αύξηση των αναπνευστικών νοσηλειών στα παιδιά κατά περίπου 2,5%.

Ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο

Η έρευνα αποκαλύπτει ότι η μεταφορά ερημικής σκόνης επηρεάζει όλη την Ευρώπη, με αυξημένες ποσότητες σκόνης να παρατηρούνται ακόμη και στους πάγους των Άλπεων. 
Ωστόσο, τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο, καθώς η Ανατολική Μεσόγειος συγκαταλέγεται μεταξύ των περιοχών που επηρεάζονται περισσότερο από τη μεταφορά σκόνης και στις οποίες καταγράφεται η μεγαλύτερη αύξηση στην ένταση των επεισοδίων κατά την τελευταία δεκαετία.

Συγκεκριμένα, η μελέτη έδειξε ότι οι μέσες συγκεντρώσεις ερημικής σκόνης στη Νότια Ευρώπη είναι υπερδιπλάσιες από εκείνες που καταγράφονται στην Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη.
Όπως εξηγούν οι ερευνητές του Κέντρου Αριστείας για την Κλιματική και Ατμοσφαιρική Έρευνα (CARE-C) του Ινστιτούτου Κύπρου, συν-συγγραφείς της μελέτης, η ερημική σκόνη είναι ένα φυσικό φαινόμενο για την περιοχή μας. Η νέα μελέτη καταδεικνύει ωστόσο ότι τα επεισόδια ερημικής σκόνης και οι επιπτώσεις τους εντείνονται με την πάροδο του χρόνου, ενώ οι συνθήκες που ευνοούν τα πιο έντονα επεισόδια μεταβάλλονται και συνδέονται με την κλιματική αλλαγή. Αυτό σημαίνει ότι η ερημική σκόνη μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση για την ποιότητα του αέρα και τη δημόσια υγεία τα επόμενα χρόνια. Επομένως, η  καλύτερη προσαρμογή στις επιπτώσεις του φαινομένου, σε συνδυασμό με τις προσπάθειες αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, είναι καθοριστικής σημασίας.