Η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών στην Κύπρο καταγράφει ανοδική πορεία, ωστόσο τα οφέλη δεν κατανέμονται ομοιόμορφα μεταξύ των διαφορετικών τύπων κατοικιών και των κοινωνικών ομάδων. Τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 δείχνουν ότι οι παρεμβάσεις προχωρούν με σαφώς ταχύτερους ρυθμούς στις μονοκατοικίες, ενώ τα διαμερίσματα εξακολουθούν να παρουσιάζουν σημαντική υστέρηση.

Συνολικά, το 28% των κατοίκων της Κύπρου δήλωσαν ότι η κατοικία τους έχει βελτιωθεί ενεργειακά μέσα στην τελευταία πενταετία, ποσοστό που υπερβαίνει τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος διαμορφώνεται στο 23,9%. Η επίδοση αυτή κατατάσσει τη χώρα στη 16η θέση μεταξύ των κρατών-μελών, ενώ παράλληλα συγκαταλέγεται στις χώρες που κατέγραψαν τη μεγαλύτερη πρόοδο σε σχέση με το 2023, γεγονός που αποτυπώνει την επιτάχυνση των σχετικών επενδύσεων.

Η μεγαλύτερη διαφοροποίηση εντοπίζεται ανάμεσα στις μονοκατοικίες και τα διαμερίσματα. Περίπου ένας στους τρεις κατοίκους μονοκατοικιών (33,6%) ανέφερε ότι πραγματοποιήθηκαν ενεργειακές παρεμβάσεις στην κατοικία του, έναντι μόλις 10,3% όσων διαμένουν σε διαμερίσματα. Η απόκλιση των 23,3 ποσοστιαίων μονάδων συγκαταλέγεται στις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αναδεικνύει τις δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι πολυκατοικίες στην υλοποίηση έργων εξοικονόμησης ενέργειας.

Η εικόνα αυτή ακολουθεί τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση, καθώς σε επίπεδο ΕΕ οι ενεργειακές αναβαθμίσεις καταγράφονται στο 30,5% των οικιών και στο 16,6% των διαμερισμάτων. Παρόλα αυτά, το χάσμα που εμφανίζει η Κύπρος είναι αισθητά μεγαλύτερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης βρίσκεται η Ολλανδία, όπου το 60,5% των κατοίκων δήλωσαν ότι η κατοικία τους αναβαθμίστηκε ενεργειακά. Ακολουθούν η Δανία με 34% και η Γαλλία μαζί με τη Σλοβενία με 33,3%. Στον αντίποδα βρίσκονται η Ιταλία με μόλις 2,6%, η Μάλτα με 7,8% και η Ελλάδα με 9,5%.

Αν εξεταστούν ξεχωριστά οι τύποι κατοικίας, η Ολλανδία καταγράφει επίσης τις υψηλότερες επιδόσεις στις μονοκατοικίες (68,3%), ενώ ακολουθούν η Σουηδία (43,7%) και η Δανία (40,2%). Στα διαμερίσματα, πρώτη εμφανίζεται η Πορτογαλία με 34,1%, ενώ η Ελλάδα καταγράφει ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά τόσο στις οικίες (11,4%) όσο και στα διαμερίσματα (8,3%).

Η υστέρηση των πολυκατοικιών στην Κύπρο αποδίδεται κυρίως στις αυξημένες δυσκολίες συντονισμού μεταξύ πολλών ιδιοκτητών, στις διαδικασίες λήψης κοινών αποφάσεων, αλλά και στο υψηλότερο κόστος που συνεπάγονται οι συλλογικές παρεμβάσεις σε κοινόχρηστους χώρους και εγκαταστάσεις. Οι παράγοντες αυτοί εξακολουθούν να λειτουργούν ανασταλτικά για την προώθηση εκτεταμένων ενεργειακών ανακαινίσεων.

Παράλληλα, η έρευνα αναδεικνύει και σημαντικές κοινωνικές ανισότητες στην πρόσβαση στις ενεργειακές αναβαθμίσεις. Μόλις το 16,7% των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού δήλωσαν ότι η κατοικία τους βελτιώθηκε ενεργειακά την τελευταία πενταετία. Αντίθετα, το αντίστοιχο ποσοστό για όσους δεν αντιμετωπίζουν τέτοιο κίνδυνο ανέρχεται στο 30,3%.

Το χάσμα των 13,6 ποσοστιαίων μονάδων είναι από τα μεγαλύτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα εξακολουθούν να έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε επενδύσεις ενεργειακής αναβάθμισης, είτε λόγω έλλειψης ιδίων κεφαλαίων είτε λόγω δυσκολότερης πρόσβασης σε χρηματοδότηση και σχέδια επιχορήγησης.

Σε σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κύπρος βρίσκεται ελαφρώς χαμηλότερα όσον αφορά τα ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται στο 17,4%. Αντίθετα, για τα νοικοκυριά που δεν βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας, η χώρα υπερβαίνει αισθητά τον μέσο όρο της ΕΕ, με 30,3% έναντι 25,6%.