Η πορεία του πετρελαίου δεν αποτελεί απλώς μια νέα αναταραχή στην αγορά ενέργειας. Για οικονομολόγους και επενδυτές, συνιστά μια εξέλιξη που μπορεί να ανατρέψει τις προσδοκίες για σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, χαμηλότερα επιτόκια και ομαλή επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας. Το μεγαλύτερο ερώτημα δεν αφορά μόνο μέχρι πού μπορούν να φτάσουν οι τιμές του αργού, αλλά κατά πόσο η νέα ενεργειακή κρίση θα εξελιχθεί σε έναν καταλύτη που θα συμπαρασύρει την ανάπτυξη, τις αγορές και το παγκόσμιο εμπόριο.

Το τελευταίο διάστημα οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τις δυσκολίες στις θαλάσσιες μεταφορές και τις πιέσεις στη διεθνή αγορά καυσίμων, έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα εύθραυστο περιβάλλον. Παρότι οι σημερινές τιμές εξακολουθούν να βρίσκονται χαμηλότερα από τα ιστορικά υψηλά του 2022 και του 2008, οι παράγοντες που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν ως «ανάχωμα» στην άνοδο του πετρελαίου φαίνεται να εξασθενούν ταυτόχρονα.

Οι ενεργειακές διαδρομές περιορίζονται

Η αγορά κατάφερε τους προηγούμενους μήνες να απορροφήσει σημαντικό μέρος των επιπτώσεων από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αξιοποιώντας εναλλακτικές οδούς μεταφοράς και αγωγούς που παρέκαμπταν τις πιο επικίνδυνες περιοχές. Ωστόσο, η δυνατότητα αυτή περιορίζεται όσο εντείνονται οι κίνδυνοι τόσο στα Στενά του Ορμούζ όσο και στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.

Οι καθυστερήσεις στις μεταφορές, οι μεγαλύτερες αποστάσεις και η ανάγκη χρήσης διαφορετικών διαδρομών αυξάνουν σημαντικά το κόστος και μειώνουν ουσιαστικά τη διαθέσιμη προσφορά. Ακόμη και όταν υπάρχει επαρκής παραγωγή, το πετρέλαιο δεν φτάνει εγκαίρως στους καταναλωτές, γεγονός που λειτουργεί σαν πραγματική έλλειψη στην αγορά.

Την ίδια στιγμή, οι περιορισμοί στη διέλευση μεγάλων δεξαμενόπλοιων από συγκεκριμένες θαλάσσιες οδούς επιβαρύνουν περαιτέρω την εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς απαιτούνται μεταφορτώσεις σε μικρότερα πλοία ή πολύ μεγαλύτερες διαδρομές γύρω από την Αφρική.

Ασφάλιση, ναύλοι και αυξημένο κόστος

Σημαντική πηγή ανησυχίας αποτελεί και η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλιση των δεξαμενόπλοιων. Πέρα από την αύξηση των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου, αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες καλούνται πλέον να αξιολογήσουν εάν ορισμένα δρομολόγια μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς σοβαρούς νομικούς ή επιχειρηματικούς κινδύνους.

Η αβεβαιότητα αυτή μεταφράζεται σε υψηλότερους ναύλους, μεγαλύτερο χρόνο μεταφοράς και τελικά ακριβότερο πετρέλαιο για τις χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στην αγορά καυσίμων, αλλά επηρεάζουν συνολικά το κόστος λειτουργίας της διεθνούς οικονομίας.

Η κρίση του diesel επιβαρύνει την πραγματική οικονομία

Στο ήδη δύσκολο σκηνικό προστίθεται και η περιορισμένη προσφορά diesel, μετά τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Ρωσία και τους περιορισμούς στις εξαγωγές του καυσίμου.

Η σημασία του diesel ξεπερνά κατά πολύ τις μετακινήσεις των οχημάτων. Αποτελεί βασικό καύσιμο για φορτηγά, πλοία, γεωργικά μηχανήματα, εργοτάξια και μεγάλο μέρος της βιομηχανικής παραγωγής. Κάθε αύξηση της τιμής του μεταφέρεται γρήγορα στο κόστος μεταφοράς πρώτων υλών και προϊόντων, επηρεάζοντας τρόφιμα, οικοδομικά υλικά, βιομηχανικά αγαθά και σχεδόν κάθε κρίκο της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Έτσι, η ενεργειακή κρίση αποκτά ευρύτερες διαστάσεις, καθώς οι ανατιμήσεις δεν περιορίζονται στα πρατήρια καυσίμων αλλά διαχέονται σε ολόκληρη την οικονομία.

Τα αποθέματα δεν προσφέρουν πλέον την ίδια ασφάλεια

Σε αντίθεση με την πρώτη φάση της ενεργειακής κρίσης, όταν κυβερνήσεις και εταιρείες μπορούσαν να αξιοποιήσουν μεγάλα αποθέματα αργού για να περιορίσουν τις ανατιμήσεις, σήμερα τα διαθέσιμα αποθέματα έχουν μειωθεί αισθητά.

Η συρρίκνωση τόσο των στρατηγικών όσο και των εμπορικών αποθεμάτων περιορίζει τα περιθώρια παρέμβασης σε περίπτωση νέας διαταραχής της προσφοράς. Παράλληλα, η αγορά χάνει σταδιακά το βασικό της «μαξιλάρι», γεγονός που αυξάνει τη μεταβλητότητα των τιμών.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια περιορισμένη μείωση της προσφοράς μπορεί πλέον να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη αντίδραση στις διεθνείς αγορές σε σχέση με το παρελθόν.

Από το πετρέλαιο στον πληθωρισμό και τα επιτόκια

Η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι μόνο η άνοδος του ενεργειακού κόστους, αλλά οι δευτερογενείς επιπτώσεις που αυτή προκαλεί.

Το ακριβότερο πετρέλαιο αυξάνει το κόστος μεταφορών, παραγωγής και διανομής προϊόντων, ενισχύοντας τον πληθωρισμό. Ταυτόχρονα, μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και περιορίζει τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων, καθώς μεγαλύτερο μέρος των δαπανών κατευθύνεται στην ενέργεια.

Η εξέλιξη αυτή δυσκολεύει σημαντικά το έργο των κεντρικών τραπεζών. Ενώ μέχρι πρόσφατα οι αγορές προεξοφλούσαν σταδιακές μειώσεις επιτοκίων, μια νέα άνοδος του πληθωρισμού θα μπορούσε να αναβάλει ή ακόμη και να ακυρώσει αυτά τα σχέδια.

Η παραμονή των επιτοκίων σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα αυξάνει το κόστος δανεισμού για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, περιορίζει τις επενδύσεις και επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα.

Ο κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού

Το δυσμενέστερο σενάριο για την παγκόσμια οικονομία είναι η επιστροφή του στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή ο συνδυασμός υψηλού πληθωρισμού και χαμηλής ανάπτυξης.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι καταναλωτές βλέπουν την αγοραστική τους δύναμη να μειώνεται, οι επιχειρήσεις αναβάλλουν επενδυτικά σχέδια και οι κυβερνήσεις διαθέτουν περιορισμένα περιθώρια παρέμβασης. Παράλληλα, οι χρηματοπιστωτικές αγορές αντιμετωπίζουν αυξημένη μεταβλητότητα, καθώς οι επενδυτές επαναξιολογούν τις προοπτικές για τα εταιρικά κέρδη και την πορεία των επιτοκίων.

Η αβεβαιότητα εντείνεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι η Κίνα, ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές πετρελαίου παγκοσμίως, αναμένεται μέσα στους επόμενους μήνες να αυξήσει εκ νέου τις εισαγωγές της καθώς εξαντλούνται τα αποθέματά της. Αν αυτό συμπέσει με περιορισμένη προσφορά και προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές, οι πιέσεις στις τιμές ενδέχεται να ενισχυθούν περαιτέρω.

Για οικονομολόγους και αναλυτές, η σημερινή συγκυρία αποτελεί υπενθύμιση ότι το πετρέλαιο εξακολουθεί να επηρεάζει καθοριστικά τη διεθνή οικονομία. Όταν η άνοδος της τιμής του συνδυάζεται με γεωπολιτικές εντάσεις, περιορισμένη προσφορά και υψηλό κόστος χρήματος, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένας φαύλος κύκλος που θα επηρεάσει την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και τη σταθερότητα των αγορών πολύ πέρα από τον ενεργειακό κλάδο.

Πηγή: newmoney.gr