Για πρώτη φορά, η Κύπρος αποκτά μια ολοκληρωμένη εικόνα του δασικού αποθέματος άνθρακα που «αποθηκεύουν» τα δέντρα της. Συγκεκριμένα, νέα μελέτη του Ινστιτούτου Κύπρου παρουσιάζει την πρώτη Παγκύπρια απογραφή βιομάζας και αποθεμάτων άνθρακα για κάθε δέντρο ξεχωριστά, δημιουργώντας ένα νέο επιστημονικό πλαίσιο για την παρακολούθηση και προστασία του δασικού πλούτου της χώρας.

Η χαρτογράφηση και καταμέτρηση πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Ινστιτούτου Κύπρου, μέσω ενός νέου υπολογιστικού μοντέλου τεχνητής νοημοσύνης, και με τη χρήση  δεδομένων πεδίου που συλλέχθηκαν από λειτουργούς του Τμήματος Δασών.

Η νέα μεθοδολογία  επιτρέπει την ακριβέστερη, επαναλαμβανόμενη και συστηματική παρακολούθηση των δέντρων και των αποθεμάτων άνθρακα και βιομάζας σε ολόκληρη την Κύπρο, και αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο καλύτερης διαχείρισης των φυσικών πόρων.

Ο ρόλος των δέντρων 

Τα δέντρα απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και το αποθηκεύουν στη βιομάζα τους, συμβάλλοντας στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα,  προσφέρουν σημαντικά οφέλη όπως η βελτίωση του τοπικού μικροκλίματος και η μείωση της θερμοκρασίας, ιδιαίτερα στις πόλεις. 

Σύμφωνα με τα ευρήματα, σχεδόν ένα στα τρία δέντρα της Κύπρου βρίσκεται εκτός των δασών. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του αστικού εθνικού δασικού πάρκου Αθαλάσσας στην Αγλαντζιά, όπου η μελέτη εντόπισε υψηλή πυκνότητα μεγάλων δέντρων.

Οι επιπτώσεις των πυρκαγιών

Παράλληλα, η μελέτη αποκαλύπτει ότι κατά την τελευταία επταετία, τα δάση της Κύπρου αύξησαν τα αποθέματα άνθρακα καθώς αναπτύσσονταν, όμως το όφελος αυτό αντισταθμίστηκε από τις απώλειες που προκάλεσαν οι επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές και η ξηρασία. 

Συνολικά, η μελέτη εκτιμά ότι τα τελευταία χρόνια περισσότερα από 360.000 δέντρα επηρεάστηκαν από πυρκαγιές, με απώλειες που ξεπερνούν τους 300.000 τόνους βιομάζας και τους 140.000 τόνους αποθηκευμένου άνθρακα.

Η νέα απογραφή κατέστησε δυνατή την καταγραφή απωλειών που δεν αποτυπώνονταν με την ίδια ακρίβεια σε προηγούμενες εκτιμήσεις, ιδιαίτερα από μικρότερης έκτασης και μεμονωμένες πυρκαγιές. 

Σημασία για τη διαχείριση των δασών

Η νέα απογραφή δημιουργεί για πρώτη φορά στην Κύπρο ένα εργαλείο συστηματικής παρακολούθησης των δέντρων στη χώρα, επιτρέποντας την καταγραφή των μεταβολών στη βιομάζα και στα αποθέματα άνθρακα με την πάροδο του χρόνου. Η δυνατότητα αυτή παρέχει μια νέα επιστημονική βάση για την αξιολόγηση των επιπτώσεων από πυρκαγιές και ξηρασία, καθώς και για τον σχεδιασμό δράσεων αποκατάστασης και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

Η κα Άννα Ζήνωνος, Διδακτορική Ερευνήτρια στο Κέντρο Αριστείας για την Κλιματική και Ατμοσφαιρική Έρευνα (CARE-C) του Ινστιτούτου Κύπρου και πρώτη συγγραφέας της μελέτης ανέφερε:

«Για πρώτη φορά έχουμε τη δυνατότητα να παρακολουθούμε τα δέντρα της Κύπρου με μια ακρίβεια που δεν ήταν μέχρι σήμερα εφικτή. Σε μια περιοχή όπως η Ανατολική Μεσόγειος, όπου η κλιματική αλλαγή εντείνει τις πιέσεις από την ξηρασία και τις δασικές πυρκαγιές, η ύπαρξη αξιόπιστων δεδομένων είναι απαραίτητη για την καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αλλάζουν τα δέντρα και τα οικοσυστήματά, και την αξιοποίηση αυτής της γνώση για την λήψη επιστημονικά εμπεριστατωμένων αποφάσεων και μέτρων για την διαχείριση των φυσικών πόρων».