Σε μια νέα εποχή για τη διαχείριση της πράσινης ενέργειας επιχειρεί να περάσει η ΑΗΚ, προωθώντας σειρά μεγάλων έργων αποθήκευσης με μπαταρίες σε κομβικά σημεία του ηλεκτρικού συστήματος. Στόχος είναι να περιοριστούν οι αναγκαστικές περικοπές παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και η πλεονάζουσα ενέργεια που παράγεται, κυρίως κατά τις μεσημβρινές ώρες, να αξιοποιείται όταν η ζήτηση αυξάνεται.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η εγκατάσταση συστημάτων BESS στους Ηλεκτροπαραγωγούς Σταθμούς Δεκέλειας, Μονής και Βασιλικού, με τη συνολική ισχύ των τριών έργων να φθάνει τα 430MW και τη συνολική χωρητικότητα τα 1.000MWh.

Το πρώτο βήμα στη Δεκέλεια

Στον Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό Δεκέλειας προχωρά ήδη η υλοποίηση συστήματος αποθήκευσης ισχύος 80MW και χωρητικότητας 160MWh. Η σχετική σύμβαση κατακυρώθηκε στη CYTA έναντι €33,73 εκατ., με ημερομηνία έναρξης την 9η Φεβρουαρίου 2026.

Η εμπορική λειτουργία του συστήματος αναμένεται περί τα μέσα Σεπτεμβρίου 2027, ενισχύοντας τη δυνατότητα του συστήματος να αποθηκεύει ενέργεια όταν υπάρχει αυξημένη παραγωγή και να την επαναφέρει στο δίκτυο σε μεταγενέστερο χρόνο.

Στο €50 εκατ. το έργο στη Μονή

Παράλληλα, στην Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό Μονής βρίσκεται σε εξέλιξη η αδειοδοτική διαδικασία για σύστημα αποθήκευσης ισχύος 100MW και χωρητικότητας 200MWh.

Η ΑΗΚ έχει ήδη εξασφαλίσει την άδεια κατασκευής από τη ΡΑΕΚ και έχει υποβάλει αίτηση στον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου για τους όρους σύνδεσης. Παράλληλα, αναμένεται η αξιολόγηση της Έκθεσης Πληροφοριών και η περιβαλλοντική γνωμάτευση, προκειμένου να ολοκληρωθεί η διαδικασία για την πολεοδομική άδεια.

Το κόστος του έργου υπολογίζεται σε περίπου €50 εκατ., ενώ, εφόσον προχωρήσει ο σχεδιασμός σύμφωνα με το υφιστάμενο χρονοδιάγραμμα, η κατασκευή θα διαρκέσει περίπου 12 μήνες.

Το μεγάλο project των €118,5 εκατ. στον Βασιλικό

Το μεγαλύτερο από τα έργα που προωθεί η ΑΗΚ αφορά τον Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό Βασιλικού, όπου σχεδιάζεται η εγκατάσταση κεντρικού συστήματος αποθήκευσης 250MW και 640MWh.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα €118,5 εκατ., γεγονός που το κατατάσσει μεταξύ των σημαντικότερων ενεργειακών υποδομών που προωθούνται αυτή την περίοδο στην Κύπρο.

Το BESS θα εγκατασταθεί στη βορειοανατολική πλευρά του σταθμού, σε χώρο που είχε χρησιμοποιηθεί κατά το παρελθόν για την παραγωγή σκυροδέματος κατά την κατασκευή των εγκαταστάσεων. Η επιλογή της συγκεκριμένης τοποθεσίας επιτρέπει την αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών σύνδεσης με το δίκτυο υψηλής τάσης.

Για το έργο έχει ήδη εκδοθεί η άδεια κατασκευής από τη ΡΑΕΚ, ενώ εκκρεμεί η εξέταση της Έκθεσης Πληροφοριών από το Τμήμα Περιβάλλοντος και η ολοκλήρωση της διαδικασίας για την πολεοδομική άδεια. Παράλληλα, προετοιμάζεται η αίτηση προς τον ΔΣΜΚ για τους όρους σύνδεσης.

Εφόσον εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες αδειοδοτήσεις, η έναρξη των εργασιών τοποθετείται τον Μάιο του 2027, με την ολοκλήρωση να υπολογίζεται περίπου 18 μήνες αργότερα, τον Οκτώβριο του 2028.

Από το μεσημέρι στην απογευματινή αιχμή

Η ανάγκη για τις συγκεκριμένες υποδομές συνδέεται άμεσα με τη ραγδαία αύξηση της παραγωγής από φωτοβολταϊκά. Κατά τις ώρες έντονης ηλιοφάνειας, η παραγωγή μπορεί να υπερβαίνει τη ζήτηση, δημιουργώντας ανάγκη για περικοπές πράσινης ενέργειας προκειμένου να διατηρείται η ευστάθεια του απομονωμένου ηλεκτρικού συστήματος της Κύπρου.

Η λειτουργία των μπαταριών έρχεται να αντιμετωπίσει ακριβώς αυτό το πρόβλημα. Η πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια θα αποθηκεύεται κατά τις ώρες χαμηλότερης ζήτησης και θα επιστρέφεται στο δίκτυο κατά τις απογευματινές και βραδινές ώρες, όταν η κατανάλωση αυξάνεται.

Με τον τρόπο αυτό, η αποθήκευση μπορεί να περιορίσει τις περικοπές ΑΠΕ, να μειώσει την ανάγκη λειτουργίας συμβατικών μονάδων σε ώρες αιχμής και να βελτιώσει συνολικά την αξιοποίηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.

Σταθερότερο δίκτυο και επικουρικές υπηρεσίες

Πέρα από την αποθήκευση της περίσσειας ενέργειας, τα συστήματα BESS μπορούν να προσφέρουν ταχεία απόκριση σε μεταβολές της συχνότητας και της τάσης, συμβάλλοντας στη σταθερότητα και την αξιοπιστία του δικτύου.

Παράλληλα, μπορούν να παρέχουν επικουρικές υπηρεσίες, όπως εφεδρείες συχνότητας και ταχεία απόκριση, ενώ υποστηρίζουν τη διαχείριση απότομων μεταβολών στην παραγωγή των ΑΠΕ.

Η ΑΗΚ εξετάζει, την ίδια ώρα, και την ανάπτυξη μικρότερων υβριδικών συστημάτων αποθήκευσης σε άλλες κατάλληλες τοποθεσίες, ενισχύοντας σταδιακά το δίκτυο αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Μπαταρίες λιθίου και μέτρα ασφαλείας

Τα συστήματα προβλέπεται να βασίζονται σε μπαταρίες λιθίου-φωσφορικού σιδήρου (LFP), οι οποίες χαρακτηρίζονται από μεγάλο κύκλο ζωής, υψηλή θερμική σταθερότητα και αξιοπιστία.

Στην περίπτωση του έργου στον Βασιλικό, προβλέπεται η εγκατάσταση έως και 140 προκατασκευασμένων οικίσκων μπαταριών, με τη λειτουργία και την παρακολούθηση του συστήματος να γίνεται μέσω συστήματος αυτοματισμού και τηλεμετρίας SCADA.

Στις περιβαλλοντικές και τεχνικές μελέτες καταγράφονται και οι πιθανοί κίνδυνοι από αστοχία ή θερμική διαφυγή μπαταριών. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο μπορεί να προκληθεί πυρκαγιά και έκλυση αερίων. Ωστόσο, ο σχεδιασμός των οικίσκων, σε συνδυασμό με συστήματα έγκαιρης ανίχνευσης και απομόνωσης, αποσκοπεί στον περιορισμό ενός περιστατικού εντός της επηρεαζόμενης μονάδας.

Η ανάπτυξη των συγκεκριμένων έργων αποτελεί, ουσιαστικά, ένα κρίσιμο βήμα για την απορρόφηση μεγαλύτερων ποσοτήτων πράσινης ενέργειας από το κυπριακό δίκτυο και τη σταδιακή μετάβαση σε ένα ηλεκτρικό σύστημα όπου η παραγωγή από ΑΠΕ δεν θα περιορίζεται αναγκαστικά όταν η ζήτηση δεν επαρκεί για να την απορροφήσει.