Με κινητήρια δύναμη την κατανάλωση και με σημαντικό μέρος της ανάπτυξης να συγκεντρώνεται σε μόλις τέσσερις κλάδους κινήθηκε η κυπριακή οικονομία το δεύτερο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με ανάλυση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Κύπρου (ΔΣΚ), το οποίο παράλληλα κρούει καμπανάκι για την πορεία των παραγωγικών επενδύσεων και την αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης.

Η κυπριακή οικονομία διατήρησε ισχυρή δυναμική κατά το δεύτερο τρίμηνο, με το πραγματικό ΑΕΠ να καταγράφει ετήσια αύξηση 3,3%, έναντι 3% το πρώτο τρίμηνο, ενώ σε τριμηνιαία βάση η άνοδος ανήλθε στο 0,8%. Ως αποτέλεσμα, ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους διαμορφώνεται περίπου στο 3,2%.

Ωστόσο, πίσω από τη θετική εικόνα των βασικών δεικτών, το ΔΣΚ εντοπίζει μια σειρά από στοιχεία που χρήζουν προσοχής, καθώς η ανάπτυξη εμφανίζει έντονα καταναλωτικό χαρακτήρα, ενώ η διεύρυνση της παραγωγικής βάσης δεν ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό.

Η κατανάλωση ο βασικός μοχλός

Η συνολική κατανάλωση αυξήθηκε κατά 5,2% σε ετήσια βάση, συνεισφέροντας περίπου 4 ποσοστιαίες μονάδες στην αύξηση του ΑΕΠ, δηλαδή περισσότερο από τον συνολικό ρυθμό ανάπτυξης του 3,3%.

Η κατανάλωση των νοικοκυριών και των Μη Κερδοσκοπικών Ιδρυμάτων που Εξυπηρετούν Νοικοκυριά αυξήθηκε κατά 5,4%, προσθέτοντας περίπου 3,2 μονάδες στην ανάπτυξη, ενώ η δημόσια κατανάλωση ενισχύθηκε κατά 4,5%, με συνεισφορά περίπου 0,8 μονάδας.

Το ΔΣΚ επισημαίνει ότι η εικόνα αυτή καταδεικνύει πως η σημερινή μεγέθυνση στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εγχώρια κατανάλωση και λιγότερο στη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης.

Οι επενδύσεις και η «παγίδα» των πλοίων και αεροσκαφών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα των επενδύσεων. Ο ακαθάριστος σχηματισμός πάγιου κεφαλαίου αυξήθηκε κατά 9,4%, συνεισφέροντας περίπου 2 ποσοστιαίες μονάδες στην αύξηση του ΑΕΠ.

Η επίδοση αυτή, ωστόσο, αποδίδεται εξ ολοκλήρου στις αγορές πλοίων και αεροσκαφών. Σε πραγματικούς όρους, οι συγκεκριμένες αγορές ήταν περίπου €180 εκατ. υψηλότερες σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του 2025 και συνεισέφεραν περίπου 2,4 μονάδες στην ανάπτυξη.

Εάν εξαιρεθούν πλοία και αεροσκάφη, οι επενδύσεις παρουσιάζουν αντίθετη εικόνα, καταγράφοντας μείωση 2%, η οποία αφαίρεσε περίπου 0,4 μονάδες από τον ρυθμό ανάπτυξης.

Το ΔΣΚ υπογραμμίζει, ως εκ τούτου, ότι το βασικό μήνυμα από τα στοιχεία δεν είναι η αύξηση των συνολικών επενδύσεων κατά 9,4%, αλλά η υποχώρηση των υποκείμενων παραγωγικών επενδύσεων.

Οι εισαγωγές «τρώνε» την εξωτερική δυναμική

Αρνητική ήταν η συμβολή του εξωτερικού τομέα στην ανάπτυξη. Παρά την αύξηση των εξαγωγών κατά 9,6%, οι εισαγωγές αυξήθηκαν πολύ ταχύτερα, κατά 12,9%.

Σε επίπεδο συνεισφοράς, οι εξαγωγές πρόσθεσαν περίπου 10 μονάδες στην ανάπτυξη, την ώρα που οι εισαγωγές αφαίρεσαν περίπου 12,7 μονάδες. Ως αποτέλεσμα, οι καθαρές εξαγωγές αφαίρεσαν συνολικά περίπου 2,7 μονάδες από την ανάπτυξη του δεύτερου τριμήνου.

Παράλληλα, οι εξαγωγές υποχώρησαν κατά 1,8% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο, εξέλιξη που, σύμφωνα με το ΔΣΚ, χρειάζεται παρακολούθηση, ιδιαίτερα λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Τέσσερις κλάδοι δίνουν τις 2,1 από τις 3,3 μονάδες

Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχωρίζει στην ανάλυση είναι η συγκέντρωση της ανάπτυξης σε περιορισμένο αριθμό δραστηριοτήτων.

Εμπόριο, μεταφορές, τουρισμός και εστίαση κατέγραψαν αύξηση 4,7%, συνεισφέροντας περίπου 1 μονάδα στην ανάπτυξη. Ακολούθησαν οι δραστηριότητες ενημέρωσης και επικοινωνιών με αύξηση 4,5% και συνεισφορά περίπου 0,5 μονάδας, οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες με άνοδο 3,9% και συνεισφορά 0,3 μονάδας και οι κατασκευές με αύξηση 5,4% και αντίστοιχη συνεισφορά περίπου 0,3 μονάδας.

Συνολικά, οι τέσσερις αυτοί κλάδοι ευθύνονται για περίπου 2,1 από τις 3,3 ποσοστιαίες μονάδες της συνολικής ανάπτυξης.

Την ίδια ώρα, η μεταποίηση κινήθηκε με σαφώς χαμηλότερους ρυθμούς, καταγράφοντας αύξηση μόλις 0,8%, ενώ η δημόσια διοίκηση, η εκπαίδευση και η υγεία αυξήθηκαν κατά 1,1%.

Καμπανάκι για τη δημόσια κατανάλωση

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει το ΔΣΚ και στη δημόσια κατανάλωση, η οποία αυξήθηκε κατά 4,5%, δηλαδή με ταχύτερο ρυθμό από το ΑΕΠ.

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο σημειώνει ότι η εξέλιξη αυτή θα πρέπει να παρακολουθείται σε συνδυασμό με την πορεία των πρωτογενών δαπανών και την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων.

Διευκρινίζει, παράλληλα, ότι η δημόσια κατανάλωση όπως καταγράφεται στους εθνικούς λογαριασμούς δεν ταυτίζεται με τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες, αποτελεί όμως χρήσιμη ένδειξη για τις πιέσεις που δημιουργούνται από την πλευρά των δημόσιων υπηρεσιών.

Θετικές προοπτικές, αλλά με αστερίσκους

Το ΔΣΚ εκτιμά ότι η κυπριακή οικονομία θα διατηρήσει θετικό ρυθμό ανάπτυξης καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026, εξετάζοντας τρία απλοποιημένα σενάρια για την πορεία της οικονομικής δραστηριότητας στο δεύτερο εξάμηνο.

Ακόμη και στο πιο συντηρητικό σενάριο, κατά το οποίο το πραγματικό ΑΕΠ παραμένει στα επίπεδα του δεύτερου τριμήνου, στα €7.872,1 εκατ., κατά τα δύο επόμενα τρίμηνα, ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης για το 2026 διαμορφώνεται μηχανικά περίπου στο 2,5%.

Για να επιτευχθεί ετήσια ανάπτυξη 2,7%, απαιτείται τριμηνιαία αύξηση περίπου 0,26% σε καθένα από τα δύο επόμενα τρίμηνα.

Εάν, αντίθετα, διατηρηθεί είτε ο μέσος τριμηνιαίος ρυθμός ανάπτυξης του πρώτου εξαμήνου είτε η δυναμική που καταγράφηκε στο δεύτερο τρίμηνο, η ετήσια ανάπτυξη εκτιμάται μηχανικά περίπου στο 3%-3,1%.

Το βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με την εικόνα που προκύπτει από την ανάλυση του ΔΣΚ, δεν είναι πλέον μόνο η διατήρηση ενός υψηλού ρυθμού ανάπτυξης, αλλά η διεύρυνση της βάσης της ανάπτυξης, η ενίσχυση των παραγωγικών επενδύσεων και η διασφάλιση ότι η αυξημένη κατανάλωση δεν θα μεταφράζεται σε αντίστοιχη διεύρυνση των εισαγωγών.