Στη Βουλή βρίσκεται πλέον το νομοσχέδιο που αλλάζει το πλαίσιο φορολόγησης των μεγάλων πολυεθνικών ομίλων στην Κύπρο, με τις αποφάσεις να επηρεάζουν τόσο τις σχέσεις της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και το φορολογικό καθεστώς που εφαρμόζεται σε μεγάλες επιχειρήσεις.

Η συζήτηση έχει δύο βασικές διαστάσεις. Από τη μία, υπάρχει ανησυχία για το ενδεχόμενο αποχώρησης πολυεθνικών αμερικανικών συμφερόντων από την Κύπρο. Από την άλλη, η μη συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες ενδέχεται να οδηγήσει σε νομικές διαδικασίες και χρηματικές κυρώσεις.

Το Υπουργείο Οικονομικών, πάντως, αναφέρει ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις για αποχώρηση τέτοιων επιχειρήσεων από τη χώρα.

Το νομοσχέδιο αφορά την εφαρμογή ελάχιστου πραγματικού φορολογικού συντελεστή 15% σε εταιρείες που ανήκουν σε πολυεθνικούς ομίλους ή σε μεγάλους εγχώριους ομίλους με ετήσια έσοδα τουλάχιστον €750 εκατ.

Οι κίνδυνοι από τη μη συμμόρφωση

Σύμφωνα με την ανάλυση αντικτύπου που συνοδεύει το νομοσχέδιο, η μη συμμόρφωση της Κύπρου με την ευρωπαϊκή Οδηγία μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες.

Μεταξύ των κινδύνων που καταγράφονται είναι η έναρξη νομικών διαδικασιών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η πιθανότητα επιβολής χρηματικών κυρώσεων στη Δημοκρατία.

Παράλληλα, υπάρχει το ενδεχόμενο το κυπριακό φορολογικό καθεστώς να μην αναγνωρίζεται από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και άλλες χώρες. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε διπλή φορολόγηση των επιχειρηματικών ομίλων που επηρεάζονται.

Στην ίδια ανάλυση αναφέρεται και το ενδεχόμενο μετεγκατάστασης επιχειρήσεων, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μέχρι στιγμής ακριβής εικόνα για τον αριθμό των εταιρειών που θα επηρεαστούν ή για τα έσοδα που αναμένεται να προκύψουν.

Όπως διευκρινίζεται, κατά την ετοιμασία του νομοσχεδίου βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη η υποβολή των σχετικών φορολογικών δηλώσεων από τις επηρεαζόμενες οντότητες.

Γιατί αλλάζει η νομοθεσία

Η νέα ρύθμιση έρχεται μετά τις αντιδράσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το μοντέλο που επέλεξε η Κύπρος το 2024.

Τον Δεκέμβριο εκείνης της χρονιάς, η Βουλή ενέκρινε νομοθεσία που επέτρεπε την επιβολή συμπληρωματικού εγχώριου φόρου ως αυτοτελούς εταιρικού φόρου. Η επιλογή αυτή έγινε, σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά του κυπριακού φορολογικού συστήματος, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο έχουν αναπτυχθεί οι επιχειρηματικές δραστηριότητες στη χώρα.

Με βάση το συγκεκριμένο πλαίσιο, όταν ένας όμιλος κατέβαλλε πραγματικό φόρο που αντιστοιχούσε σε συντελεστή χαμηλότερο από 15%, καλούνταν να πληρώσει τη διαφορά μέσω συμπληρωματικού φόρου.

Το Υπουργείο Οικονομικών υποστηρίζει ότι η προσέγγιση αυτή επιλέχθηκε για να διευκολυνθεί η μετάβαση στο νέο διεθνές φορολογικό περιβάλλον και να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα της Κύπρου ως επενδυτικού και επιχειρηματικού κέντρου.

Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε ότι η ρύθμιση δεν ανταποκρινόταν πλήρως στις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής Οδηγίας. Αντίστοιχες συστάσεις είχαν γίνει και από τον ΟΟΣΑ, ενώ η Κομισιόν είχε εκφράσει ανησυχίες ότι το προηγούμενο μοντέλο ευνοούσε πολυεθνικούς ομίλους αμερικανικών συμφερόντων που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο.

Τι αλλάζει από το 2026

Μετά τις διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι κυπριακές Αρχές προχώρησαν σε μια μεταβατική λύση, με στόχο να συνδυαστεί η συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες με την προστασία της ανταγωνιστικότητας της χώρας.

Συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο προβλέπει τη διατήρηση του υφιστάμενου εγχώριου συμπληρωματικού φόρου για το 2025 και την πλήρη εφαρμογή, από το οικονομικό έτος 2026, του ενδεδειγμένου εγχώριου συμπληρωματικού φόρου (Qualified Domestic Minimum Top-up Tax – QDMTT).

Με την αλλαγή αυτή, το Υπουργείο Οικονομικών εκτιμά ότι θα διασφαλιστεί η αναγνώριση του κυπριακού φορολογικού καθεστώτος από τη διεθνή κοινότητα και θα προστατευθούν αποτελεσματικότερα τα φορολογικά έσοδα της Δημοκρατίας.

Η πρόκληση για την Κύπρο είναι πλέον να εφαρμόσει το νέο πλαίσιο, αποφεύγοντας τις συνέπειες από ενδεχόμενη μη συμμόρφωση, χωρίς να υπονομεύσει την ελκυστικότητά της για μεγάλες διεθνείς επιχειρήσεις.