Αδυναμίες στον αναπτυξιακό σχεδιασμό και στην υλοποίηση των κρατικών έργων εντοπίζει το Δημοσιονομικό Συμβούλιο Κύπρου (ΔΣΚ) στον κρατικό προϋπολογισμό του 2027, ζητώντας ανακατανομή των δαπανών προς όφελος των επενδύσεων και της κοινωνικής πολιτικής.

Παρουσιάζοντας την αξιολόγηση και τις συστάσεις του ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, ο πρόεδρος του ΔΣΚ, Ανδρέας Χαραλάμπους, επισήμανε ότι οι αναπτυξιακές δαπάνες της Κύπρου παραμένουν χαμηλές ως ποσοστό του προϋπολογισμού σε σύγκριση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως εξήγησε, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο ύψος των κονδυλίων, αλλά αφορά και την αποτελεσματική αξιοποίησή τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, έργα εντάσσονται στον προϋπολογισμό χωρίς να έχουν ωριμάσει επαρκώς, ενώ σε άλλα καταγράφονται καθυστερήσεις κατά την εκτέλεσή τους.

«Υστερούμε σε έργα για να έχουμε αποτέλεσμα και υστερούμε και στην υλοποίηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το δίλημμα χρέους και επενδύσεων

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο εκτιμά ότι η πτωτική πορεία του δημόσιου χρέους αναμένεται να συνεχιστεί, εξέλιξη που χαρακτηρίζεται θετική για τα δημόσια οικονομικά. Την ίδια ώρα, ωστόσο, προειδοποιεί ότι η πολιτική αποκλιμάκωσης του χρέους περιορίζει τα περιθώρια χρηματοδότησης παραγωγικών επενδύσεων και αναπτυξιακών έργων.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συμβουλίου, η Κύπρος χρειάζεται έργα σε τομείς στους οποίους εξακολουθεί να υστερεί, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενεργειακή και την ψηφιακή μετάβαση.

Στο πλαίσιο αυτό, το ΔΣΚ ζητά πιο φιλόδοξους στόχους για την ενεργειακή μετάβαση, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος δημοσιονομικού κόστους από ενδεχόμενη απόκλιση από τους κλιματικούς στόχους.

Μισθολόγιο, ΑΤΑ και δημόσια απασχόληση

Σημαντικό μέρος των συστάσεων αφορά τον έλεγχο των κρατικών δαπανών και ειδικότερα του κόστους λειτουργίας του δημόσιου τομέα.

Το Συμβούλιο εισηγείται συγκράτηση της απασχόλησης στο Δημόσιο, με αυστηρή τήρηση των προβλεπόμενων ορίων, καθώς και περιορισμό του κρατικού μισθολογίου. Παράλληλα, προτείνει αναδιαμόρφωση της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής (ΑΤΑ) και σύνδεσή της με την παραγωγικότητα.

Παράλληλα, εισηγείται ανακατανομή των δαπανών, με περιορισμό των λειτουργικών εξόδων και μεγαλύτερη έμφαση στις επενδύσεις και στην κοινωνική πολιτική.

Στο μικροσκόπιο ΟΚΥΠΥ, Βασιλικό και συνταξιοδοτικά ταμεία

Το ΔΣΚ ζητά επίσης την ποσοτικοποίηση των δημοσιονομικών κινδύνων που συνδέονται με τον ΟΚΥΠΥ, τη ΔΕΦΑ και την ΕΤΥΔΑ, το τερματικό φυσικού αερίου στο Βασιλικό, καθώς και τα συνταξιοδοτικά ταμεία.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, η οποία, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συμβουλίου, δεν περιλαμβάνεται στον προϋπολογισμό του 2027. Το ΔΣΚ εισηγείται να αποτυπωθούν στο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της μεταρρύθμισης για την περίοδο 2027-2029 και να αξιολογηθεί η βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων έως το 2040.

Οι 10 συστάσεις για τον προϋπολογισμό του 2027

Οι εισηγήσεις του Δημοσιονομικού Συμβουλίου καλύπτουν τόσο τη διαχείριση των δαπανών όσο και τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό σχεδιασμό.

1. Επαλήθευση του ορίου 3% στις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Προτείνεται η κατάρτιση πίνακα συμφωνίας μεταξύ του κρατικού προϋπολογισμού και του Κρατικού Πλαισίου Δαπανών (ΚΠΔ), καθώς και η θέσπιση μηχανισμού διόρθωσης αποκλίσεων εντός του έτους.

2. Ανακατανομή δαπανών. Το Συμβούλιο ζητά περιορισμό των λειτουργικών εξόδων και ενίσχυση των επενδύσεων και της κοινωνικής πολιτικής.

3. Πιο φιλόδοξοι στόχοι για την ενεργειακή μετάβαση. Στόχος είναι να περιοριστεί ο κίνδυνος πρόσθετου δημοσιονομικού κόστους από αποκλίσεις από τους κλιματικούς στόχους.

4. Συγκράτηση της απασχόλησης στο Δημόσιο. Εισηγείται αυστηρή τήρηση των ορίων που έχουν τεθεί για τη δημόσια απασχόληση.

5. Έλεγχος του κρατικού μισθολογίου και αναδιαμόρφωση της ΑΤΑ. Η πρόταση περιλαμβάνει συγκράτηση του μισθολογικού κόστους και σύνδεση της ΑΤΑ με την παραγωγικότητα.

6. Ποσοτικοποίηση των δημοσιονομικών κινδύνων. Ζητείται αποτίμηση των κινδύνων που σχετίζονται με τον ΟΚΥΠΥ, τη ΔΕΦΑ και την ΕΤΥΔΑ, το Βασιλικό και τα συνταξιοδοτικά ταμεία.

7. Ενσωμάτωση της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης στον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό. Το ΔΣΚ προτείνει εκτίμηση των επιπτώσεων για την περίοδο 2027-2029 και αξιολόγηση της βιωσιμότητας του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων έως το 2040.

8. Δεσμευτικά όρια στο τριετές πλαίσιο. Οι οροφές δαπανών του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου θα πρέπει να έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, με αιτιολόγηση τυχόν αποκλίσεων.

9. Περιορισμός των συμπληρωματικών προϋπολογισμών. Το Συμβούλιο ζητά ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός να αποτελεί την πραγματική δημοσιονομική δέσμευση για κάθε έτος.

10. Υιοθέτηση λογιστικής δεδουλευμένων. Προτείνεται η εφαρμογή λογιστικού συστήματος συμβατού με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Λογαριασμών (ΕΣΛ 2010), με σαφή αντιστοίχιση των ταμειακών και των δεδουλευμένων μεγεθών.

Οι συστάσεις του ΔΣΚ αναδεικνύουν την ανάγκη όχι μόνο για δημοσιονομική πειθαρχία, αλλά και για αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, ώστε οι κρατικές δαπάνες να μεταφράζονται σε έργα και παρεμβάσεις με ουσιαστικό αναπτυξιακό και κοινωνικό αντίκτυπο.