Την επανεκκίνηση των διαδικασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας σηματοδοτεί η επικείμενη έκδοση NAVTEX από την Ελλάδα, με την κυπριακή πλευρά να προετοιμάζεται παράλληλα για την καταβολή €25 εκατ. προς τον φορέα υλοποίησης του έργου.

Ο υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός, εκτιμά ότι η σχετική αναγγελία θα εκδοθεί πριν από το τέλος Οκτωβρίου, εξέλιξη που θα επιτρέψει να προχωρήσουν τα επόμενα βήματα για τον Great Sea Interconnector. Την ίδια ώρα, ορίζοντας ολοκλήρωσης του έργου παραμένουν τα τέλη του 2031, ενώ ανοικτό παραμένει το ερώτημα κατά πόσο η διασύνδεση θα οδηγήσει τελικά σε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Μιλώντας στο κρατικό ραδιόφωνο, ο υπουργός εμφανίστηκε ικανοποιημένος από την πορεία των εξελίξεων, αναφέροντας ότι το έργο εισέρχεται σε τροχιά υλοποίησης σύμφωνα με όσα είχαν συμφωνηθεί.

Η κινητικότητα ενισχύθηκε μετά το αίτημα της γαλλικής Nexans προς το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών για έκδοση NAVTEX, στο πλαίσιο των διαδικασιών που αφορούν την επανέναρξη των εργασιών για την πόντιση του καλωδίου. Ο κ. Δαμιανός ανέφερε ότι το θέμα συζητήθηκε και σε συνάντηση που είχε την περασμένη εβδομάδα στην Ελλάδα με τον ομόλογό του.

Στο τραπέζι η κυπριακή συνεισφορά

Η πρόοδος των εργασιών συνδέεται άμεσα με την ενεργοποίηση της συμφωνημένης οικονομικής συνεισφοράς της Κυπριακής Δημοκρατίας, ύψους €25 εκατ.

Όπως εξήγησε ο υπουργός, η καταβολή του ποσού είχε συνδεθεί με την έναρξη των εργασιών, βάσει συμφωνίας του Προέδρου της Δημοκρατίας. Οι καθυστερήσεις που καταγράφηκαν προηγουμένως είχαν ως αποτέλεσμα να μην προχωρήσουν πληρωμές για περιόδους κατά τις οποίες δεν υπήρχε αντίστοιχη πρόοδος στο έργο.

Το μνημόνιο συναντίληψης προβλέπει ετήσια συνεισφορά €25 εκατ. για πέντε χρόνια. Σύμφωνα με τον κ. Δαμιανό, η διαδικασία για την καταβολή του ποσού βρίσκεται σε διαδικαστικό στάδιο και αναμένεται να ολοκληρωθεί τις επόμενες εβδομάδες.

Τα σχετικά κόστη έχουν ήδη αναγνωριστεί από τη ΡΑΕΚ στον φορέα υλοποίησης, ενώ υπάρχει πρόνοια στον κρατικό προϋπολογισμό και αναμένεται να περιληφθεί αντίστοιχο ποσό και στον προϋπολογισμό του 2027.

Ορόσημο το τέλος του 2031

Παρά τις καθυστερήσεις που έχουν προηγηθεί, ο τεχνικός σχεδιασμός εξακολουθεί να θέτει ως στόχο ολοκλήρωσης της διασύνδεσης τα τέλη του 2031.

Ο υπουργός αναγνώρισε τις τεχνικές δυσκολίες του εγχειρήματος, επισημαίνοντας ότι η τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την πρόοδό του. Η σημασία του έργου, σύμφωνα με τον ίδιο, υπερβαίνει την κατασκευή μιας υποδομής, καθώς αφορά τη δυνατότητα της Κύπρου να συνδεθεί με άλλες ενεργειακές αγορές και να ενισχύσει την ασφάλεια του εφοδιασμού της.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί το έργο με €658 εκατ., ενώ, όπως ανέφερε ο υπουργός, υποστήριξη παρέχουν επίσης οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Η γεωπολιτική διάσταση και η Τουρκία

Σε σχέση με το ενδεχόμενο τουρκικών αντιδράσεων μετά την έκδοση της NAVTEX, ο κ. Δαμιανός δήλωσε ότι δεν έχει ενημέρωση που να επιβεβαιώνει τέτοιο ενδεχόμενο και υπογράμμισε ότι δεν πρέπει να λαμβάνονται αποφάσεις με βάση δημοσιεύματα.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Nexans δεν χρειάζεται τουρκική άδεια για την προώθηση των εργασιών, χαρακτηρίζοντας το έργο νόμιμο και σημειώνοντας ότι αφορά διεθνή ύδατα.

Ο υπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη γεωπολιτική σημασία της διασύνδεσης, τονίζοντας ότι η πρόοδός της απαιτεί να λαμβάνονται υπόψη και οι ευρύτερες παράμετροι που επηρεάζουν την υλοποίησή της.

Ποιος θα πληρώσει το κόστος και τι ισχύει για το ρεύμα

Ένα από τα βασικά ζητήματα που συνοδεύουν την υλοποίηση του Great Sea Interconnector αφορά την επίδρασή του στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Ο κ. Δαμιανός διευκρίνισε ότι το κεφαλαιουχικό κόστος της υποδομής θα μετακυλιστεί στους καταναλωτές στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Συνεπώς, η διασύνδεση δεν συνεπάγεται αυτομάτως μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Το πιθανό όφελος προκύπτει από τη δυνατότητα πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά και αγοράς ενέργειας σε χαμηλότερες τιμές, εφόσον οι συνθήκες που θα επικρατούν το επιτρέπουν.

Η τελική επίδραση στους λογαριασμούς θα εξαρτηθεί από δύο βασικούς παράγοντες: το συνολικό κόστος κατασκευής και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στις αγορές με τις οποίες θα συνδεθεί η Κύπρος. Όπως επισήμανε ο υπουργός, όσο υψηλότερο είναι το κόστος του έργου τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η επιβάρυνση για τους καταναλωτές.

Το οικονομικό αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο αξιολόγησης. Η ενεργειακή ασφάλεια, η δυνατότητα διασύνδεσης με την ευρωπαϊκή αγορά και η γεωπολιτική θέση της Κύπρου αποτελούν, σύμφωνα με τον υπουργό, εξίσου σημαντικές παραμέτρους για την υλοποίηση του έργου.