Από τα πρώτα του βήματα ως κτηματομεσίτης μέχρι τη δημιουργία μιας εταιρείας ανάπτυξης ακινήτων με παρουσία άνω των τεσσάρων δεκαετιών, ο ιδρυτής της Marinakis Property Developers, Γιώργος Μαρινάκης, έχτισε την πορεία του με επιμονή, προσωπική δουλειά και πίστη στην αξία της εμπιστοσύνης. Ξεκινώντας με περιορισμένα μέσα, αλλά με ξεκάθαρο όραμα για την ποιότητα και την εξυπηρέτηση του πελάτη, κατάφερε να εξελίξει την επιχείρησή του και να συμβάλει στην οικιστική ανάπτυξη της Λάρνακας. Στη συνέντευξή του στο Boussiasnews, μιλά για τις καθοριστικές στιγμές της διαδρομής του, τις προκλήσεις που διαμόρφωσαν τη φιλοσοφία της εταιρείας του, τη νέα γενιά που συνεχίζει την οικογενειακή προσπάθεια και τις προοπτικές της Λάρνακας. Παράλληλα, εξηγεί γιατί, ακόμη και σε μια αγορά που αλλάζει, η ποιότητα, η συνέπεια και η σχέση εμπιστοσύνης με τον πελάτη παραμένουν οι σημαντικότερες παρακαταθήκες μιας επιχείρησης.
- Πέρα από την επιτυχία και την πορεία της επιχείρησης, ποιος είναι ο άνθρωπος πίσω από αυτήν; Ποιες αξίες, εμπειρίες και προσωπικές πεποιθήσεις έχουν διαμορφώσει τον τρόπο, με τον οποίο επιχειρείτε και λαμβάνετε αποφάσεις;
- Κατάγομαι από το Αυγόρου και είμαι το όγδοο από έντεκα παιδιά της οικογένειας μου . Μεγαλώνοντας σε μια μεγάλη οικογένεια, μαθαίνεις να προσπαθείς, να μοιράζεσαι να υπολογίζεις και να εκτιμάς τους άλλους. Αυτές οι αρχές με ακολούθησαν και στη δουλειά.
Ξεκίνησα ως κτηματομεσίτης. Από αυτήν την εμπειρία κράτησα ιδιαίτερα τη σημασία της εμπιστοσύνης. Όταν κάποιος σου εμπιστεύεται τη γη του ή τις οικονομίες του για ένα σπίτι, αναλαμβάνεις μια πολύ μεγάλη και προσωπική ευθύνη.
Αγαπώ αυτό που κάνω. Ακόμη και σήμερα, μετά από τόσα χρόνια, το να βλέπω μια οικογένεια να παραλαμβάνει το σπίτι της και να ξεκινά ένα νέο κεφάλαιο της ζωής της, μου δίνει την ίδια ικανοποίηση που μου έδινε και στην αρχή της πορείας μου. Το χαμόγελο ενός ευχαριστημένου πελάτη εξακολουθεί να είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή. Το χαμόγελο ενός ευχαριστημένου πελάτη εξακολουθεί να είναι ο λόγος που θέλω να συνεχίζω. Η ακεραιότητα, η ποιότητα και η συνέπεια είναι ο τρόπος, με τον οποίο επιδιώκω να φτάνω σε αυτό το αποτέλεσμα.
- Επιστρέφοντας στο 1981, όταν θέσατε τα θεμέλια της Marinakis Property Developers, ποιο ήταν το προσωπικό σας όραμα και ποια ήταν η κινητήριος δύναμη που σας ώθησε να δραστηριοποιηθείτε στον τομέα της ανάπτυξης γης;
- Ως νεαρός κτηματομεσίτης γνώριζα από κοντά τι αναζητούσαν οι άνθρωποι σε μια κατοικία. Ήθελα να συμμετέχω στη δημιουργία της και να αναλαμβάνω την ευθύνη για το σωστό αποτέλεσμα.
Για να ξεκινήσω την πρώτη μου ανάπτυξη, πούλησα το παλιό μου αυτοκίνητο. Ένας τραπεζίτης της Λαϊκής πίστεψε στην προσπάθειά μου και με στήριξε στη χρηματοδότηση τόσο της γης όσο και της κατασκευής. Πολύτιμη ήταν επίσης η καθοδήγηση του αρχιτέκτονά μου.
Δεν είχα γραφείο ούτε πλέον αυτοκίνητο. Πήγαινα με το λεωφορείο από το Αυγόρου στη Λάρνακα και χρησιμοποιούσα τηλεφωνικούς θαλάμους για να επικοινωνώ με υποψήφιους αγοραστές. Οι πρώτες δύο κατοικίες ήταν η αρχή. Ήθελα να αποδείξω ότι μπορούσα να δημιουργήσω κάτι ποιοτικό και να δικαιώσω όσους με εμπιστεύτηκαν.
- Ποιες θεωρείτε ότι ήταν οι κομβικές αποφάσεις στην πορεία των 40 και πλέον ετών που διαμόρφωσαν την ταυτότητα της εταιρείας και τη διαφοροποίησαν στην αγορά;
- Η πρώτη ήταν να περάσω από τη μεσιτεία στην ανάπτυξη ακινήτων, επενδύοντας ο ίδιος στην προσπάθεια.
Μια άλλη καθοριστική επιλογή ήταν να παραμένουμε κοντά στον πελάτη και μετά την παράδοση. Παρακολουθώ και διατηρώ προσωπικά αυτή τη σχέση, γιατί θεωρώ ότι η ευθύνη μας δεν τελειώνει με την παράδοση των κλειδιών. Εκεί δοκιμάζεται στην πράξη η αξιοπιστία και ο χαρακτήρας μιας εταιρείας, γιατί εκεί φαίνεται στην πράξη η αξιοπιστία μας. Μέχρι σήμερα έχω σχέσεις με πελάτες μου από πριν 40 χρόνια
Εξίσου σημαντικές είναι οι σχέσεις εμπιστοσύνης με τους ιδιοκτήτες γης. Ορισμένες διατηρούνται μέχρι σήμερα και αποτελούν ουσιαστικό μέρος της πορείας μας.
Μετά την τραπεζική κρίση, αποφασίσαμε να εκσυγχρονίσουμε την εταιρεία, αξιοποιώντας την τεχνολογία και νέους τρόπους οργάνωσης. Από το 2017, με τους γιους μου δίπλα μου, ξεκίνησε ένας νέος κύκλος. Η εμπειρία απέκτησε νέα εργαλεία και η προσπάθειες νέα δυναμική.
- Επιλέξατε να προσφέρετε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο, από τη συμβουλευτική και τη νομική και τραπεζική καθοδήγηση μέχρι την υποστήριξη μετά την πώληση. Πώς προέκυψε αυτή η επιλογή και πόσο ρίσκο ενείχε εκείνη την εποχή;
- Η εμπειρία μου τόσων χρόνων μου έδειξε ότι ο αγοραστής χρειαζόταν βοήθεια σε ολόκληρη τη διαδικασία. Είχε ερωτήματα για τη χρηματοδότηση, τα νομικά έγγραφα, την κατασκευή και όσα θα ακολουθούσαν την αγορά.
Ήταν εξαρχής δική μου επιθυμία να υπάρχει συνέχεια στην εξυπηρέτηση, με καθοδήγηση και πρόσβαση στους κατάλληλους επαγγελματίες. Καθώς μεγάλωνε η εταιρεία, οργανώσαμε αυτή την υποστήριξη πιο συστηματικά.
Η επιλογή απαιτούσε χρόνο, ανθρώπους και μεγαλύτερη ευθύνη. Για μια μικρή επιχείρηση αυτά έχουν βάρος. Θεωρούσα όμως ότι άξιζε να τα αναλάβουμε. Ο πελάτης πρέπει να ξέρει σε ποιον θα απευθυνθεί, όταν χρειαστεί βοήθεια, ακόμη και αφού πάρει τα κλειδιά του.
- Κοιτάζοντας πίσω, υπήρξε κάποια δύσκολη περίοδος ή κάποια απόφαση που, εκ των υστέρων, αποτέλεσε για εσάς το σημαντικότερο επιχειρηματικό μάθημα;
- Η περίοδος μετά την τραπεζική κρίση στην Κύπρο ήταν η δυσκολότερη. Οι συνθήκες άλλαξαν απότομα και χρειάστηκε να επανεξετάσουμε τον τρόπο, με τον οποίο λειτουργούσαμε.
Το μεγαλύτερο μάθημα ήταν ότι η εμπειρία πρέπει να συνοδεύεται από προσαρμοστικότητα. Είχαμε ήδη πολλά χρόνια πορείας, αλλά χρειαζόμασταν νέες μεθόδους, καλύτερη οργάνωση και αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Τότε οι γιοι μου εξέφρασαν την επιθυμία να ενώσουμε τις δυνάμεις μας. Ήταν μια στιγμή μεγάλης προσωπικής περηφάνιας. Από το 2017 αρχίσαμε να χτίζουμε ξανά τη δυναμική της εταιρείας, μαζί. Εκείνη η περίοδος μου έδειξε πόσο σημαντικό είναι να παραμένεις ανοιχτός σε νέες ιδέες, ιδιαίτερα όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.
- Με την εμπειρία της παράδοσης εκατοντάδων ακινήτων, πώς έχει εξελιχθεί, μέσα στις δεκαετίες, η δική σας αντίληψη για το τι συνιστά μια «ποιοτική κατοικία» στην Κύπρο;
- Ένα σπίτι δεν είναι απλώς ένα κατασκευαστικό έργο. Είναι ο χώρος, όπου θα μεγαλώσουν παιδιά, θα δημιουργηθούν αναμνήσεις και θα περάσει μεγάλο μέρος της ζωής μιας οικογένειας.
Η ποιότητα φαίνεται στην καθημερινότητα του ανθρώπου που κατοικεί στο σπίτι. Στη σωστή διαρρύθμιση, στο φυσικό φως, στην άνεση, στα υλικά και στην αντοχή τους με τον χρόνο.
Οι απαιτήσεις έχουν εξελιχθεί. Σήμερα δίνουμε μεγαλύτερη έμφαση στην ενεργειακή απόδοση, στη θερμική άνεση και στη λειτουργική σχέση των εσωτερικών με τους εξωτερικούς χώρους. Στην Κύπρο, ο τρόπος με τον οποίο ένα σπίτι ανταποκρίνεται στο κλίμα επηρεάζει ουσιαστικά την ποιότητα ζωής.
Για εμένα, όμως, η ποιότητα περιλαμβάνει και τη στάση του κατασκευαστή μετά την παράδοση. Η πενταετής εγγύηση που προσφέρουμε εκφράζει αυτή τη φιλοσοφία. Η φυσική παρουσία των ανθρώπων της εταιρείας που τρέχουν να βοηθήσουν τον πελάτη σε οποιαδήποτε στιγμή χρειάζεται την οποιαδήποτε βοήθεια είναι πρωταρχικής σημασίας. Θέλουμε ο πελάτης να αισθάνεται ότι η επιλογή του στηρίζεται από μια εταιρεία που παραμένει παρούσα.
- Πώς ισορροπείτε ανάμεσα στην παραδοσιακή τεχνογνωσία που έχει αποκτηθεί μέσα από δεκαετίες εμπειρίας και στις σύγχρονες απαιτήσεις της αρχιτεκτονικής, της βιωσιμότητας και της τεχνολογίας;
- Η εμπειρία μάς βοηθά να αξιολογούμε τις νέες δυνατότητες με πρακτικό κριτήριο. Μια αρχιτεκτονική λύση πρέπει να λειτουργεί για τον κάτοικο. Ένα υλικό πρέπει να ανταποκρίνεται στις συνθήκες του τόπου. Μια τεχνολογία πρέπει να προσφέρει ουσιαστική ευκολία ή καλύτερη απόδοση.
Επιδιώκουμε να συνδυάζουμε αυτή τη γνώση με τις σύγχρονες προσεγγίσεις των αρχιτεκτόνων, των μηχανικών και της ομάδας μας. Στη βιωσιμότητα, για παράδειγμα, εξετάζουμε τον σχεδιασμό, την ενεργειακή απόδοση, την ανθεκτικότητα και τις ανάγκες συντήρησης.
Η δημιουργικότητα έχει θέση στην εταιρεία μας. Την ενθαρρύνουμε, με την προϋπόθεση ότι η τελική λύση υπηρετεί την ποιότητα της κατοικίας και την εμπειρία του πελάτη. Η τεχνολογία είναι πολύτιμο εργαλείο, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εμπειρία, την κρίση και τη φροντίδα που χρειάζεται κάθε έργο. Ο συνδυασμός των δύο είναι αυτός που δημιουργεί πραγματική αξία.
- Η εταιρεία δραστηριοποιείται σε κομβικές περιοχές της Λάρνακας, όπως το κέντρο της πόλης το παραλιακό μέτωπο η Ορόκλινη και Λειβάδια. Πώς έχετε βιώσει, μέσα από τη δική σας πορεία, τη σταδιακή μεταμόρφωση της πόλης;
- Γνώρισα τη Λάρνακα ως νεαρός κτηματομεσίτης, πηγαίνοντας από συνάντηση σε συνάντηση με το λεωφορείο. Η σχέση μου με την πόλη χτίστηκε μέσα από τους ανθρώπους της, τους ιδιοκτήτες γης, τους αγοραστές και τους συνεργάτες μας.
Στα χρόνια που ακολούθησαν είδα τις γειτονιές να αλλάζουν και τις ανάγκες των κατοίκων να εξελίσσονται. Σήμερα συναντούμε διαφορετικές απαιτήσεις για την κατοικία και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για διαφορετικούς τρόπους ζωής.
Αυτό αποτυπώνεται και στο χαρτοφυλάκιό μας, από τις κατοικίες του Eden Valley μέχρι το Marigate και το Olivéa Park. Είναι ιδιαίτερη ικανοποίηση να βλέπω περιοχές, στις οποίες δραστηριοποιηθήκαμε επί δεκαετίες, να εξελίσσονται και να γνωρίζω ότι, έστω και σε μικρό βαθμό, συμβάλαμε κι εμείς σε αυτή την πορεία. Η εταιρεία εξελίσσεται μαζί με την πόλη, έχοντας την ευθύνη να δημιουργεί έργα που προσθέτουν αξία στον τόπο όπου εντάσσονται.
- Καθώς η Λάρνακα εισέρχεται σε έναν νέο επενδυτικό κύκλο, με έργα μεγάλης κλίμακας να βρίσκονται σε εξέλιξη, πώς βλέπετε τη σχέση της εταιρείας με την πόλη και πώς μπορεί να διατηρηθεί ο ανθρώπινος χαρακτήρας της μέσα σε αυτή την ανάπτυξη;
- Η Λάρνακα είναι ο τόπος, στον οποίο χτίσαμε την πορεία και τις σχέσεις μας. Κάθε έργο που δημιουργούμε γίνεται μέρος της καθημερινότητας της πόλης για πολλά χρόνια. Αυτή η σκέψη πρέπει να συνοδεύει τις αποφάσεις μας.
Ο ανθρώπινος χαρακτήρας της μπορεί να προστατευθεί μέσα από τον σχεδιασμό: χώρους πρασίνου, λειτουργικές γειτονιές, πρόσβαση σε υπηρεσίες και υποδομές που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των κατοίκων.
Ως εταιρεία οφείλουμε να εξετάζουμε τόσο την κατοικία όσο και τη σχέση της με το περιβάλλον της. Αν η ανάπτυξη βελτιώνει την καθημερινότητα των ανθρώπων που ζουν ήδη στη Λάρνακα, τότε δημιουργεί μια πιο σταθερή βάση και για το μέλλον της.
- Εμβληματικά έργα, όπως το Marigate, σηματοδοτούν μια νέα αρχιτεκτονική εποχή για την εταιρεία. Πώς διατηρούνται οι οικογενειακές αρχές και η φιλοσοφία σας όταν προχωράτε σε αναπτύξεις υψηλότερων προδιαγραφών;
- Το Marigate διευρύνει τις αρχιτεκτονικές και κατασκευαστικές μας δυνατότητες. Η βάση, πάνω στην οποία το αντιμετωπίζουμε παραμένει η ίδια: ποιότητα, συνέπεια και προσωπική ευθύνη απέναντι στον αγοραστή.
Οι υψηλότερες προδιαγραφές αυξάνουν και τις υποχρεώσεις μας. Απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή στη λεπτομέρεια, στον συντονισμό και στην εμπειρία που θα προσφέρει η κατοικία μετά την ολοκλήρωσή της.
Για εμένα, η πολυτέλεια δεν βρίσκεται μόνο στα εντυπωσιακά χαρακτηριστικά ενός έργου αλλά κυρίως στην καθημερινή εμπειρία του ανθρώπου που ζει σε αυτό, στην άνεση, στη λειτουργικότητα, στην ιδιοτηκοτητα . Εκεί συναντιούνται οι σύγχρονες αναπτύξεις με τις αρχές της εταιρείας μας. Κάθε υπόσχεση προς τον πελάτη πρέπει να έχει αντίκρισμα στο τελικό αποτέλεσμα.
- Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι μεγαλύτερες ευκαιρίες για τη Λάρνακα τα επόμενα χρόνια και, από την άλλη, τι πιστεύετε ότι πρέπει πάση θυσία να προστατευθεί καθώς η πόλη αναπτύσσεται;
Βλέπω την ευκαιρία να εξελιχθεί η Λάρνακα σε μια πόλη που προσφέρει ακόμη καλύτερες συνθήκες μόνιμης διαβίωσης. Η ανάπτυξη μπορεί να στηρίξει νέες επιχειρήσεις, θέσεις εργασίας, καλύτερες υπηρεσίες και περισσότερες επιλογές κατοικίας.
Για να έχει διάρκεια αυτή η πρόοδος, χρειάζεται συντονισμός ανάμεσα στις ιδιωτικές επενδύσεις και στις υποδομές της πόλης. Χρειάζεται επίσης να λαμβάνουμε υπόψη τις ανάγκες των νέων ανθρώπων και των οικογενειών που θέλουν να παραμείνουν εδώ.
Θα ήθελα να προστατευθούν η πρόσβαση στο παραλιακό μέτωπο, οι γειτονιές, η ιστορική ταυτότητα και η αίσθηση οικειότητας της Λάρνακας. Αυτά αποτελούν μέρος της αξίας της και πρέπει να έχουν θέση στον σχεδιασμό του μέλλοντος της.
- Κοιτάζοντας το μέλλον, για ποιο πράγμα θα θέλατε να μείνει στη μνήμη του κόσμου η Marinakis Property Developers, αλλά και η δική σας προσωπική συμβολή στην πορεία της;
- Θα ήθελα το όνομα Marinakis να παραμένει συνδεδεμένο με την ποιότητα και την εμπιστοσύνη. Να μπορεί κάποιος να πει: «Αγόρασα από αυτούς, κράτησαν τον λόγο τους και ήταν δίπλα μου, όταν τους χρειάστηκα».
Η προσωπική μου πορεία ξεκίνησε με ένα παλιό αυτοκίνητο που πούλησα και με ανθρώπους που πίστεψαν σε εμένα. Ξέρω πόση δύναμη μπορεί να σου δώσει η εμπιστοσύνη κάποιου και πόση ευθύνη δημιουργεί.
Ύστερα από 45 χρόνια, η μεγαλύτερη ικανοποίηση παραμένει το χαμόγελο του πελάτη. Θα ήθελα αυτή η φροντίδα να συνεχίσει να χαρακτηρίζει την εταιρεία για πολλά ακόμη χρόνια. Αυτή θα θεωρούσα την πιο ουσιαστική προσωπική μου παρακαταθήκη.
