του Βαρνάβα Νικολάου, Συνέταιρου Φορολογικές και Νομικές υπηρεσίες, PwC Κύπρου
Για πολλές επιχειρήσεις, η φορολογική συμμόρφωση έχει παραδοσιακά οργανωθεί γύρω από επιμέρους υποχρεώσεις. Ο εταιρικός φόρος εισοδήματος, ο ΦΠΑ, οι ενδοομιλικές συναλλαγές, ο Πυλώνας 2 (Pillar Two) και άλλες υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων ενδέχεται να απαιτούν τη συμμετοχή διαφορετικών ομάδων, διαδικασιών και τεχνολογιών, καθώς και την επανειλημμένη συλλογή παρόμοιων δεδομένων.
Το συγκεκριμένο μοντέλο καθίσταται ολοένα και δυσκολότερο να διατηρηθεί.
Καθώς οι κανονιστικές απαιτήσεις διευρύνονται και οι φορολογικές Αρχές εντείνουν τους ελέγχους τους, οι επιχειρήσεις καλούνται ταυτόχρονα να συγκρατήσουν το κόστος, να διαχειριστούν περιορισμένους πόρους και να αξιοποιήσουν αποτελεσματικότερα τα δεδομένα τους. Την ίδια ώρα, οι επαγγελματίες του φορολογικού τομέα αναγνωρίζουν πως μεταξύ των σημαντικότερων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν σήμερα οι πελάτες τους, περιλαμβάνονται ο κατακερματισμός και η χαμηλή ποιότητα των δεδομένων, οι αυξανόμενες κανονιστικές απαιτήσεις, οι εντατικοποίηση των ελέγχων, οι περιορισμένη ορατότητα των διαδικασιών και οι πιέσεις στο κόστος.
Το ερώτημα για τους επικεφαλής των φορολογικών λειτουργιών αλλάζει, επομένως. Δεν είναι πλέον απλώς «Πώς εκπληρώνουμε κάθε επιμέρους υποχρέωση συμμόρφωσης;». Ολοένα και περισσότερο, το ζητούμενο είναι «Πώς μπορούμε να διασυνδέσουμε τις διαδικασίες συμμόρφωσης, ώστε τα δεδομένα, οι διαδικασίες και οι μηχανισμοί ελέγχου να αξιοποιούνται αποτελεσματικότερα προς όφελος του οργανισμού;».
Από τις μεμονωμένες υποχρεώσεις σε ένα διασυνδεδεμένο οικοσύστημα
Η ενοποίηση των λειτουργιών φορολογικής συμμόρφωσης δεν συνεπάγεται κατάργηση της εξειδικευμένης τεχνογνωσίας που απαιτείται για διαφορετικούς φόρους ή φορολογικές δικαιοδοσίες. Αντίθετα, σημαίνει τη δημιουργία ενός λειτουργικού μοντέλου στο οποίο οι άνθρωποι, οι διαδικασίες, τα δεδομένα και η τεχνολογία συνεργάζονται ως ενιαίο σύνολο, αντί να λειτουργούν παράλληλα και αποσπασματικά.
Στο επίκεντρο αυτού του μοντέλου βρίσκονται τα δεδομένα.
Παραδοσιακά, παρόμοιες χρηματοοικονομικές και λειτουργικές πληροφορίες μπορεί να συλλέγονται επανειλημμένα για την εκπλήρωση διαφορετικών φορολογικών υποχρεώσεων. Ένα διασυνδεδεμένο μοντέλο επιδιώκει την έξυπνη συλλογή, την τυποποίηση και τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων, ώστε αυτά να μπορούν να αξιοποιούνται για πολλαπλούς σκοπούς συμμόρφωσης.
Η προσέγγιση Connected Tax Compliance της PwC, για παράδειγμα, περιγράφει ένα μοντέλο συλλογής, εμπλουτισμού, χρήσης και επαναχρησιμοποίησης δεδομένων σε τομείς όπως ο εταιρικός φόρος εισοδήματος, οι νόμιμες οικονομικές καταστάσεις, οι έμμεσοι φόροι, ο Πυλώνας 2, οι ενδοομιλικές συναλλαγές και άλλες φορολογικές υπηρεσίες.
Αυτή η φαινομενικά απλή αλλαγή έχει σημαντικές προεκτάσεις.
1. Αποδοτικότητα: Συλλογή μία φορά, πολλαπλή αξιοποίηση
Το πρώτο όφελος είναι η αποδοτικότητα.
Όταν οι διαδικασίες συμμόρφωσης λειτουργούν ανεξάρτητα, οι οργανισμοί ενδέχεται να διατηρούν πολλαπλές ροές εργασίας, να συμφωνούν επανειλημμένα παρόμοια σύνολα δεδομένων και να ανταποκρίνονται σε επαναλαμβανόμενα αιτήματα παροχής πληροφοριών. Η διασύνδεση αυτών των δραστηριοτήτων δημιουργεί ευκαιρίες για τυποποίηση των δεδομένων εισόδου, αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων διαδικασιών και εξάλειψη περιττών εργασιών.
Η τεχνολογία πρέπει να υποστηρίζει τις διαδικασίες και όχι να προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας. Η προσέγγιση της PwC συνδυάζει τη διαχείριση ροών εργασίας, τη συλλογή δεδομένων, τη συνεργασία, την παρακολούθηση της προόδου, τη διακυβέρνηση, τους μηχανισμούς ελέγχου και την ανάλυση δεδομένων σε ένα διασυνδεδεμένο τεχνολογικό περιβάλλον.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η αυξημένη αυτοματοποίηση δεν συνεπάγεται με την απομάκρυνση του ανθρώπινου παράγοντα από τη φορολογική συμμόρφωση. Το νέο μοντέλο περιγράφεται καλύτερα ως ένα μοντέλο που αξιοποιεί την τεχνολογία και την Τεχνητή Νοημοσύνη, διατηρώντας τον άνθρωπο στο επίκεντρο. Οι επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες μπορούν σταδιακά να αυτοματοποιούνται, ενώ η επαγγελματική κρίση επικεντρώνεται σε τομείς όπου η τεχνική ερμηνεία, η αξιολόγηση κινδύνων και η κατανόηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας έχουν τη μεγαλύτερη σημασία.
Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική. Στόχος δεν είναι η αυτοματοποίηση ως αυτοσκοπός, αλλά η αποδέσμευση των περιορισμένων ανθρώπινων πόρων των φορολογικών τμημάτων από επαναλαμβανόμενες διοικητικές εργασίες, ώστε να μπορούν να επικεντρωθούν σε δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
2. Ορατότητα: Από τη διαχείριση προθεσμιών στη συνολική εικόνα του οργανισμού
Η αποδοτικότητα, ωστόσο, δεν αρκεί από μόνη της.
Ένα διασυνδεδεμένο περιβάλλον συμμόρφωσης προσφέρει στη διοίκηση κάτι που συχνά δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν οι κατακερματισμένες διαδικασίες: σαφή και ολοκληρωμένη εικόνα.
Αντί η διαχείριση των υποχρεώσεων να πραγματοποιείται μέσω ξεχωριστών υπολογιστικών φύλλων, αλληλογραφίας ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και τοπικών διαδικασιών, ένα διασυνδεδεμένο μοντέλο μπορεί να προσφέρει κεντρική εποπτεία της προόδου, των αρμοδιοτήτων, των δεδομένων και των κινδύνων.
Η μεθοδολογία Connected Tax Compliance της PwC προβλέπει ολοκληρωμένη ορατότητα σε όλα τα στάδια και τις επιμέρους εργασίες, κεντρική διακυβέρνηση και ψηφιακά ίχνη ελέγχου, με την υποστήριξη τεχνολογίας που διευκολύνει την εποπτεία και τον συντονισμό μεταξύ διαφορετικών φορολογικών δικαιοδοσιών.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για πολυεθνικές επιχειρήσεις και οργανισμούς με πολλαπλές εταιρικές οντότητες. Η διοίκηση χρειάζεται να γνωρίζει όχι μόνο κατά πόσο έχει υποβληθεί μια φορολογική δήλωση, αλλά και πού υπάρχουν ελλιπή στοιχεία, πού αναδύονται κίνδυνοι και σε ποια σημεία ενδέχεται να απαιτείται παρέμβαση.
Τα οφέλη από τις επενδύσεις στην τεχνολογία είναι, μάλιστα, μετρήσιμα και πέραν του φορολογικού τομέα. Σύμφωνα με την παγκόσμια έρευνα της PwC «Global Compliance Survey 2025», οι οργανισμοί που επενδύουν στην τεχνολογία και στα δεδομένα για σκοπούς συμμόρφωσης ανέφεραν οφέλη όπως καλύτερη ορατότητα των κινδύνων και των δραστηριοτήτων διαχείρισής τους (64%), ταχύτερο εντοπισμό και αντιμετώπιση ζητημάτων συμμόρφωσης (53%), πιο ουσιαστική πληροφόρηση μέσω αναφορών (48%), ταχύτερη ή πιο σίγουρη λήψη αποφάσεων (46%) και αυξημένη παραγωγικότητα, αποδοτικότητα και εξοικονόμηση κόστους (43%).
Η αυξημένη ορατότητα μετατρέπει, επομένως, τη συμμόρφωση από μια διαδικασία εκ των υστέρων υποβολής στοιχείων σε μια πιο ενεργή διαδικασία διαχείρισης.
3. Προστιθέμενη αξία: Αξιοποιώντας τα δεδομένα συμμόρφωσης για βαθύτερη πληροφόρηση
Η τρίτη ευκαιρία είναι ίσως η σημαντικότερη.
Οι επιχειρήσεις επενδύουν ήδη σημαντικούς πόρους στη συλλογή, την επαλήθευση και την ανάλυση πληροφοριών για σκοπούς φορολογικής συμμόρφωσης. Όταν οι πληροφορίες αυτές οργανώνονται και διασυνδέονται, δημιουργείται η δυνατότητα αξιοποίησής τους για σκοπούς που υπερβαίνουν την υποβολή φορολογικών δηλώσεων.
Τα διασυνδεδεμένα δεδομένα και η ανάλυσή τους μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό τάσεων, κινδύνων και ευκαιριών που διαφορετικά θα παρέμεναν κρυμμένες μέσα στις επιμέρους διαδικασίες συμμόρφωσης.
Η προσέγγιση Connected Tax Compliance της PwC αναδεικνύει τη δυνατότητα εξαγωγής χρήσιμων συμπερασμάτων σχετικά με την εξοικονόμηση φόρων που καταβάλλονται, την ανάπτυξη φορολογικά αποδοτικών στρατηγικών, τους φορολογικούς μηχανισμούς ελέγχου, τους φορολογικούς κινδύνους, την ετοιμότητα για εταιρικές συναλλαγές και τις επιπτώσεις των κανονιστικών αλλαγών.
Πρόκειται για μια θεμελιώδη αλλαγή προσέγγισης: Η συμμόρφωση δεν αποτελεί πλέον μόνο μια υποχρέωση που πρέπει να εκπληρωθεί, αλλά και μια πηγή δεδομένων από την οποία η επιχείρηση μπορεί να αντλήσει πολύτιμη γνώση.
Για παράδειγμα, οι πληροφορίες που συλλέγονται από διαφορετικές εταιρικές οντότητες και φορολογικές δικαιοδοσίες μπορούν να αναδείξουν ασυνέπειες που απαιτούν προσοχή. Κοινά σύνολα δεδομένων μπορούν να υποστηρίξουν πολλαπλές υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων. Οι πίνακες παρακολούθησης (dashboards) μπορούν να στρέψουν την προσοχή της διοίκησης στις εξαιρέσεις και στα ζητήματα που απαιτούν παρέμβαση, αντί στην παρακολούθηση κάθε επιμέρους διαδικασίας.
Παράλληλα, πληροφορίες που παραδοσιακά εξετάζονταν μόνο κατά την προετοιμασία μιας φορολογικής δήλωσης μπορούν πλέον να αξιοποιούνται νωρίτερα, υποστηρίζοντας συζητήσεις για τους φορολογικούς κινδύνους και τη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων.
Η παγκόσμια έρευνα της PwC για τη συμμόρφωση επισημαίνει επίσης ότι οργανισμοί προχωρούν στον εξορθολογισμό των πηγών δεδομένων τους, με στόχο τη δημιουργία μιας ενιαίας και αξιόπιστης πηγής πληροφόρησης («single version of the truth»), καθώς και στη χαρτογράφηση κοινών μηχανισμών ελέγχου που μπορούν να καλύπτουν πολλαπλές υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων.
Πώς μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά η διασυνδεδεμένη συμμόρφωση
Για τους οργανισμούς που εξετάζουν τη μετάβαση σε αυτό το μοντέλο, η αφετηρία δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι η υιοθέτηση μιας νέας τεχνολογικής πλατφόρμας.
Προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η συνολική αξιολόγηση του οικοσυστήματος συμμόρφωσης:
Η κατάλληλη προσέγγιση διαφέρει από οργανισμό σε οργανισμό. Ένα διασυνδεδεμένο μοντέλο μπορεί να υποστηρίξει διαφορετικές μορφές παροχής υπηρεσιών, από την εσωτερική διαχείριση και τη συνεργατική ανάθεση έως την εξωτερική ανάθεση και τις διαχειριζόμενες υπηρεσίες (managed services).
Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι όλα τα επιμέρους στοιχεία να λειτουργούν ως μέρος ενός συνεκτικού συστήματος και όχι ως απομονωμένες λύσεις.
Πέρα από τη φορολογική δήλωση
Το μέλλον της φορολογικής συμμόρφωσης δεν αφορά απλώς την ταχύτερη ολοκλήρωση των ίδιων διαδικασιών.
Αφορά τη διασύνδεσή τους.
Η διασύνδεση των δεδομένων περιορίζει τις επαναλαμβανόμενες εργασίες. Η διασύνδεση της τεχνολογίας με τις διαδικασίες ενισχύει την αποδοτικότητα και τον έλεγχο. Η συνεργασία μεταξύ των ομάδων δημιουργεί σαφέστερη κατανομή ευθυνών. Και η συνδυαστική αξιοποίηση των πληροφοριών που προκύπτουν δίνει στους επικεφαλής των φορολογικών λειτουργιών τη δυνατότητα να μετατρέψουν τη συμμόρφωση σε πηγή ουσιαστικής επιχειρηματικής γνώσης.
Για τις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν αυξανόμενες κανονιστικές απαιτήσεις, εντατικότερους ελέγχους και συνεχιζόμενες πιέσεις στους διαθέσιμους πόρους, αυτή η διαφοροποίηση έχει ιδιαίτερη σημασία.
Οι οργανισμοί που θα αποκομίσουν τη μεγαλύτερη αξία από τη φορολογική συμμόρφωση δεν θα είναι απαραίτητα εκείνοι που αφιερώνουν περισσότερους πόρους σε αυτήν, αλλά εκείνοι που καταφέρνουν να διασυνδέσουν αποτελεσματικότερα τις διαδικασίες τους.
