Σημαντικά περιθώρια ανακατανομής των κρατικών δαπανών, προκειμένου να ενισχυθούν οι παραγωγικές επενδύσεις και η αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας, εντοπίζει το Δημοσιονομικό Συμβούλιο Κύπρου (ΔΣΚ). Όπως επισημαίνει, περίπου το 70% των συνολικών δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού απορροφάται από το κρατικό μισθολόγιο, τις κοινωνικές παροχές και τους τόκους δανείων, περιορίζοντας τους διαθέσιμους πόρους για επενδύσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Συμβούλιο, κατά το 2025 το κρατικό μισθολόγιο και οι κοινωνικές παροχές αυξήθηκαν συνολικά κατά €639 εκατ., εντείνοντας τις πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο κρατικό μισθολόγιο, το οποίο ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία. Από το 2022 μέχρι το 2025 αυξήθηκε κατά 32%, φθάνοντας τα €4,17 δισ. Πρόσθετη επιβάρυνση αναμένεται από τον Ιούλιο του 2027, όταν προβλέπεται η πλήρης αποκατάσταση της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής (ΑΤΑ) στο 100%.
Αυξάνονται τα επιδόματα, διευρύνονται οι ανισότητες
Προβληματισμό εκφράζει το ΔΣΚ και για τη διάρθρωση των κοινωνικών παροχών, επισημαίνοντας ότι σε μεγάλο βαθμό δεν είναι στοχευμένες και δεν συνοδεύονται από εισοδηματικά κριτήρια.
Όπως υπογραμμίζει, η αύξηση των επιδομάτων δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, οι οποίες, αντίθετα, διευρύνθηκαν. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει την ανάγκη επανεξέτασης του τρόπου κατανομής των κοινωνικών παροχών, ώστε να κατευθύνονται αποτελεσματικότερα προς όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο οι δημόσιες επενδύσεις
Την ίδια ώρα, οι δημόσιες επενδύσεις στην Κύπρο εξακολουθούν να υπολείπονται του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Το 2025 ανήλθαν στο 3,2% του ΑΕΠ, έναντι 3,9% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, πέρα από το σχετικά χαμηλό ύψος των επενδύσεων, το ΔΣΚ αναδεικνύει ως εξίσου σημαντικό πρόβλημα τη χαμηλή υλοποίηση του αναπτυξιακού προϋπολογισμού, η οποία αποτελεί διαχρονική αδυναμία του κρατικού μηχανισμού.
Ενδεικτικά, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, το ποσοστό εκτέλεσης του αναπτυξιακού προϋπολογισμού περιορίστηκε μόλις στο 25%, παραμένοντας στα ίδια επίπεδα με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Συγκεκριμένα, από τον συνολικό προϋπολογισμό ύψους €1,62 δισ., υλοποιήθηκαν δαπάνες μόλις €412,4 εκατ. Την ίδια στιγμή, ο μέσος όρος εκτέλεσης του αναπτυξιακού προϋπολογισμού κατά το πρώτο εξάμηνο της τελευταίας δεκαετίας διαμορφώνεται στο 22%, γεγονός που καταδεικνύει ότι η χαμηλή απορρόφηση δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο.
Αδυναμίες στον σχεδιασμό και κίνδυνος απώλειας ευρωπαϊκών πόρων
Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο συνδέει τη χαμηλή εκτέλεση των αναπτυξιακών δαπανών με διαχρονικές αδυναμίες στον σχεδιασμό και την υλοποίηση δημόσιων έργων.
Μεταξύ των βασικών προβλημάτων καταγράφονται η περιορισμένη διοικητική ικανότητα των αρμόδιων υπηρεσιών, αλλά και η ένταξη έργων στον κρατικό προϋπολογισμό χωρίς να έχουν προηγουμένως φθάσει σε επαρκές επίπεδο ωριμότητας.
Οι συγκεκριμένες αδυναμίες δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων. Ειδικότερα, το ΔΣΚ προειδοποιεί ότι ενδέχεται να προκύψουν απώλειες ευρωπαϊκών πόρων, με αποτέλεσμα το κόστος έργων που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από την Ε.Ε. να μεταφέρεται τελικά στον κρατικό προϋπολογισμό.
Το ζήτημα της ανακατανομής των δημόσιων δαπανών, επομένως, δεν περιορίζεται μόνο στη συγκράτηση του μισθολογικού και κοινωνικού κόστους, αλλά συνδέεται άμεσα και με την ικανότητα του κράτους να σχεδιάζει, να ωριμάζει και να υλοποιεί εγκαίρως επενδυτικά έργα που μπορούν να ενισχύσουν την οικονομική ανάπτυξη.
