Marketing Week
Από το Βαρώσι στη Βαγδάτη και τη Λεμεσό
Μια ψηφγιακή περιήγηση στη ζωή και το έργο του κεραμίστα Βαλεντίνου Χαραλάμπους από το Ινστιτούτο Κύπρου
Από το Βαρώσι στη Βαγδάτη και τη Λεμεσό

Ένα ξεχωριστό ταξίδι στη ζωή, το έργο και την πολυσχιδή καλλιτεχνική διαδρομή του Βαλεντίνου Χαραλάμπους είχαν την ευκαιρία να βιώσουν όσοι παρευρέθηκαν στην εκδήλωση «Αποτύπωμα στον πηλό: Βαλεντίνος Χαραλάμπους και η ψηφιοποίηση ενός ζωντανού αρχείου», η οποία πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, στο κατάμεστο Θέατρο Ριάλτο στη Λεμεσό. Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Κύπρου  και την Pylon Art & Culture και ήταν αφιερωμένη στο καινοτόμο έργο ψηφιοποίησης του αρχείου του διακεκριμένου Κύπριου κεραμίστα.

Μέσα από μια πρωτοποριακή διεπιστημονική προσέγγιση, το Ινστιτούτο Κύπρου αξιοποιεί σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους και ψηφιακές τεχνολογίες, με στόχο να διασώσει, να τεκμηριώσει και να αναδείξει ένα πολύτιμο σύνολο αρχειακού υλικού που φωτίζει τη ζωή και τη δημιουργική πορεία ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της σύγχρονης κυπριακής κεραμικής. Το έργο υλοποιείται από τα Εργαστήρια Χαρακτηρισμού Τέχνης «Ανδρέας Πίττας» (APAC Labs), του Ερευνητικού Κέντρου Επιστήμης και Τεχνολογίας στην Αρχαιολογία και τον Πολιτισμό, μετά την παραχώρηση του προσωπικού αρχείου του καλλιτέχνη στο Ινστιτούτο Κύπρου.

Η πολιτιστική κληρονομιά ως παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές

Καλωσορίζοντας τους παρευρισκόμενους, ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου Κύπρου, Καθηγητής Σταύρος Μαλάς, ευχαρίστησε τον Βαλεντίνο Χαραλάμπους για την εμπιστοσύνη και την τιμητική παραχώρηση του αρχείου του. Υπογράμμισε τη σημασία της αναγνώρισης και στήριξης των ανθρώπων του πολιτισμού, επισημαίνοντας ότι η προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου αποτελεί σταθερή προτεραιότητα για το Ινστιτούτο. Η ψηφιοποίηση του αρχείου του Βαλεντίνου Χαραλάμπους αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της δέσμευσης, ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ακολούθως, η δημοσιογράφος και ιστορικός τέχνης Μαρίνα Σχίζα παρουσίασε τη ζωή και την πολυδιάστατη καλλιτεχνική πορεία του δημιουργού, ανατρέχοντας στους σημαντικότερους σταθμούς της διαδρομής του: από το Βαρώσι και τις σπουδές του στο Λονδίνο μέχρι την πολυετή παραμονή του στη Βαγδάτη και την επιστροφή του στην Κύπρο. Μέσα από την παρουσίασή της ανέδειξε τη σημασία του αρχειακού υλικού ως πολύτιμης πηγής γνώσης και πολιτιστικής μνήμης, η οποία διασφαλίζει ότι το έργο και η παρακαταθήκη του καλλιτέχνη θα παραμείνουν προσβάσιμα στις επόμενες γενιές.

Στη συνέχεια, ο Καθηγητής του Ινστιτούτου Κύπρου Νικόλας Μπακιρτζής παρουσίασε τη διεπιστημονική προσέγγιση των APAC Labs, εξηγώντας πώς η αξιοποίηση επιστημονικών και ψηφιακών μεθόδων μπορεί να προσφέρει νέες δυνατότητες στην τεκμηρίωση και μελέτη της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Όπως τόνισε, η ψηφιοποίηση του αρχείου του Βαλεντίνου Χαραλάμπους αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η επιστήμη και η τεχνολογία μπορούν να συμβάλουν στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και στη διάχυση της γνώσης γύρω από αυτήν.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η περιήγηση της ερευνήτριας του Ινστιτούτου Κύπρου Ανδριάνας Νικολαΐδου στο εργαστήριο του καλλιτέχνη. Μέσα από τα έργα, τα εργαλεία, τα βιβλία, τις σημειώσεις και τα προσωπικά αντικείμενα που φιλοξενεί, αναδείχθηκε ο χαρακτήρας του εργαστηρίου ως ενός ζωντανού χώρου δημιουργίας και μνήμης, ο οποίος διατηρεί πολύτιμα ίχνη όχι μόνο της καλλιτεχνικής παραγωγής, αλλά και της καθημερινότητας και της προσωπικότητας του δημιουργού.

Ένα ψηφιακό ταξίδι σε τρεις χώρες και σε δεκαετίες δημιουργίας

Αποκορύφωμα της εκδήλωσης, η εικονική περιήγηση στο ψηφιακό αρχείο, και η ανάδειξη σημαντικών πτυχών της ζωής και της καλλιτεχνικής πορείας του Βαλεντίνου Χαραλάμπους. Το κοινό ταξίδεψε στο Βαρώσι και στο κεραμικό εργαστήριο του πατέρα του, γνώρισε στιγμές από τις σπουδές του στην Αγγλία και την τριακονταετή δημιουργική του παρουσία στο Ιράκ, ενώ είχε την ευκαιρία να περιηγηθεί και στο σημερινό του εργαστήριο στη Λεμεσό, μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό και προσωπικά τεκμήρια.

Το αρχείο περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα τεκμηρίων, όπως έγγραφα, φωτογραφίες, δημοσιεύματα, κριτικές, εκθέσεις και συνεντεύξεις. Η τεκμηρίωσή του βρίσκεται σε εξέλιξη, με τον ίδιο τον καλλιτέχνη να συμβάλλει ενεργά στη διαδικασία, εμπλουτίζοντας το υλικό με προσωπικές μνήμες, αφηγήσεις και εμπειρίες.

Η προσπάθεια των APAC Labs υπερβαίνει την απλή ψηφιακή καταγραφή ενός σημαντικού καλλιτεχνικού αρχείου. Μέσα από τον συνδυασμό πρωτογενούς αρχειακού υλικού, επιστημονικής τεκμηρίωσης και σύγχρονων τεχνολογιών, δημιουργείται ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό περιβάλλον που διευρύνει τις δυνατότητες πρόσβασης, έρευνας και μελέτης της ιστορίας της τέχνης, διασφαλίζοντας παράλληλα τη μακροπρόθεσμη διατήρηση ενός πολύτιμου μέρους της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου.

Το αρχείο του Βαλεντίνου Χαραλάμπους αποτελεί ένα ζωντανό αποτύπωμα μιας ολόκληρης ζωής, μέσα από το οποίο αναδεικνύονται ο καλλιτέχνης, ο άνθρωπος και οι εμπειρίες που διαμόρφωσαν τη μοναδική του πορεία.