Σε τροχιά ενεργοποίησης του μηχανισμού έκτακτης ισχύος εισέρχεται η Κύπρος, καθώς οι ανησυχίες για πιθανό έλλειμμα ηλεκτροπαραγωγικής επάρκειας μετά το 2030 εντείνονται, εφόσον συνεχιστεί η καθυστέρηση στην εισαγωγή φυσικού αερίου.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) έχει ενημερώσει το Υπουργείο Ενέργειας για τον αυξημένο κίνδυνο ανεπάρκειας του ηλεκτρικού συστήματος, εισηγούμενη την έναρξη των διαδικασιών που προβλέπει το άρθρο 34 του περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού Νόμου. Το συγκεκριμένο πλαίσιο επιτρέπει τη λήψη έκτακτων μέτρων για την εγκατάσταση νέας συμβατικής παραγωγικής ισχύος, όταν διαπιστώνεται ότι το σύστημα αδυνατεί να καλύψει τη μελλοντική ζήτηση.

Η αντίδραση του Υπουργείου ήταν άμεση. Με επιστολή προς τη ΡΑΕΚ ζητήθηκαν αναλυτικά τεχνικά και οικονομικά στοιχεία, ώστε να αξιολογηθεί το μέγεθος του προβλήματος και να επιταχυνθεί, εφόσον απαιτηθεί, η ενεργοποίηση του μηχανισμού ισχύος.

Νέες μονάδες με πετρέλαιο ως λύση ανάγκης

Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει την προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού για εγκατάσταση πρόσθετων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που θα λειτουργούν με συμβατικά καύσιμα, κυρίως μαζούτ ή ντίζελ. Οι επενδύσεις αυτές προορίζονται να καλύψουν το κενό που ενδέχεται να δημιουργηθεί μέχρι την έλευση φυσικού αερίου και την περαιτέρω ανάπτυξη των έργων αποθήκευσης ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών.

Η συμμετοχή στον διαγωνισμό θα είναι ανοικτή τόσο στην ΑΗΚ όσο και σε ιδιώτες παραγωγούς, από την Κύπρο ή το εξωτερικό.

Λάρνακα και Αμμόχωστος στο επίκεντρο

Τεχνικές αξιολογήσεις συγκλίνουν ότι το Βασιλικό δεν αποτελεί σήμερα την καταλληλότερη επιλογή για επιπλέον παραγωγική ισχύ, καθώς η συγκέντρωση μονάδων στην περιοχή αυξάνει τους κινδύνους για τη σταθερότητα του συστήματος μεταφοράς.

Για τον λόγο αυτό, οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν ως πιθανές περιοχές εγκατάστασης τη Λάρνακα και την ελεύθερη επαρχία Αμμοχώστου, όπου το δίκτυο μπορεί να υποστηρίξει αποτελεσματικότερα νέες μονάδες.

Δύσκολη εξίσωση με τις Βρυξέλλες

Η διαδικασία δεν περιορίζεται στην προκήρυξη ενός διαγωνισμού. Απαιτεί διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έγκριση κρατικών ενισχύσεων και συμμόρφωση με τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρισμού και του ανταγωνισμού.

Παράλληλα, η Κύπρος βρίσκεται αντιμέτωπη με την υποχρέωση απόσυρσης παλαιών μονάδων παραγωγής στη Δεκέλεια και το Βασιλικό μέχρι το τέλος του 2029, λόγω των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών απαιτήσεων. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει περαιτέρω τα διαθέσιμα περιθώρια διαχείρισης της επάρκειας ισχύος.

Η ΡΑΕΚ καλείται να κοστολογήσει το σχέδιο

Το Υπουργείο Ενέργειας ζήτησε από τη ΡΑΕΚ να υποβάλει ολοκληρωμένη τεχνικοοικονομική τεκμηρίωση, η οποία θα περιλαμβάνει την απαιτούμενη πρόσθετη ισχύ, τον χρόνο λειτουργίας των νέων μονάδων, το επενδυτικό κενό που θα πρέπει να καλυφθεί, τις επιδοτούμενες δαπάνες, καθώς και την πρόταση για τον τρόπο ανάκτησης του κόστους.

Τα στοιχεία αυτά θα αποτελέσουν τη βάση για τη διαμόρφωση του μηχανισμού αποζημίωσης των επενδυτών και της χρηματοδότησης του έργου.

Ο λογαριασμός θα περάσει στην αγορά

Η δημιουργία νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής εκτιμάται ότι θα απαιτήσει επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, με το τελικό κόστος να αναμένεται ότι θα ενσωματωθεί σταδιακά στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται να προστεθεί στις ήδη σημαντικές επιβαρύνσεις που αντιμετωπίζει η αγορά ηλεκτρισμού, όπως το κόστος των έργων ενεργειακών υποδομών, της διασύνδεσης και της μετάβασης σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.

Η Cyfield διεκδικεί ρόλο

Η Cyfield μέσω της θυγατρικής PEC, υποστηρίζει ότι ο σταθμός ηλεκτροπαραγωγής που αναπτύσσει στο Βασιλικό μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της επάρκειας του συστήματος. 

Η εταιρεία έχει ήδη προχωρήσει σε τεχνικές προσαρμογές ώστε οι μονάδες να λειτουργήσουν προσωρινά με ντίζελ, ωστόσο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εμπόδια που αφορούν την αδειοδότηση κρίσιμων υποδομών.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το διοικητικό συμβούλιο της ΑΗΚ απέρριψε πρόσφατα αίτημα της PEC για αξιοποίηση του αντλιοστασίου ψύξης, επικαλούμενο ζητήματα νομιμότητας και τεχνικής συμβατότητας.

Με τα χρονικά περιθώρια να στενεύουν και τις αποφάσεις να απαιτούν συντονισμό μεταξύ κράτους, ρυθμιστικής αρχής και Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η διασφάλιση της επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές και οικονομικές προκλήσεις της χώρας για την επόμενη δεκαετία.