Τα κράτη δανείζονται όλο και περισσότερο, ο πληθωρισμός επιστρέφει και οι κολοσσοί της τεχνητής νοημοσύνης διεκδικούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια από την ίδια δεξαμενή επενδυτικών κεφαλαίων.

Σε αυτό το περιβάλλον, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί για τον κίνδυνο μιας απότομης και «άτακτης» ανόδου των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, με επιπτώσεις που θα μπορούσαν να διαπεράσουν ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Στην τελευταία έκθεσή του για την Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα, που παρουσιάστηκε την Τρίτη, το Ταμείο επισημαίνει ότι το υψηλό χρέος και οι ανάγκες αναχρηματοδότησης αφήνουν τις αγορές περισσότερο εκτεθειμένες σε δημοσιονομικά και πληθωριστικά σοκ.

Η προειδοποίηση έρχεται ενώ οι αποδόσεις κρατικών ομολόγων σε αρκετές ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν ανέλθει σε υψηλά πολλών δεκαετιών. Το αυξημένο ενεργειακό κόστος λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και οι προσδοκίες αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής, για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού, εντείνουν τις πιέσεις.

Γιατί ένα άλμα στις αποδόσεις αφορά όλη την αγορά

Το ΔΝΤ είχε ήδη προειδοποιήσει την περασμένη εβδομάδα ότι το παγκόσμιο δημόσιο χρέος βρίσκεται κοντά στο υψηλότερο επίπεδό του από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και οδεύει προς υπέρβαση του 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο ακριβότερο κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων. Τα κρατικά ομόλογα αποτελούν βασικό σημείο αναφοράς για την τιμολόγηση άλλων περιουσιακών στοιχείων και χρησιμοποιούνται ευρέως ως εξασφαλίσεις στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές.

Μια απότομη άνοδος των αποδόσεων —και η αντίστοιχη πτώση των τιμών των ομολόγων— θα μπορούσε επομένως να προκαλέσει ευρύτερη υποχώρηση των αποτιμήσεων, μεταξύ άλλων και σε επενδύσεις που συνδέονται με την AI. Ταυτόχρονα, θα μείωνε την αξία των κρατικών τίτλων που έχουν κατατεθεί ως εξασφαλίσεις.

Οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι σοβαρές, τονίζει το Ταμείο, ακριβώς λόγω του θεμελιώδους ρόλου των αγορών κρατικού χρέους στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Η AI διεκδικεί τα ίδια κεφάλαια με τα κράτη

Στις παραδοσιακές πιέσεις προστίθεται πλέον η ταχεία αύξηση του δανεισμού για την κατασκευή υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.

Σύμφωνα με την έκθεση, το μερίδιο των μεγάλων παρόχων υποδομών cloud και υπολογιστικής ισχύος στις παγκόσμιες εκδόσεις εταιρικών ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας έχει αυξηθεί στο 10%, από λιγότερο από 1% το 2024.

Τεχνολογικοί όμιλοι, όπως η Alphabet και η Meta, μαζί με εταιρείες υποδομών και εργαστήρια AI, αντλούν φέτος εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια μέσω δανεισμού για να χρηματοδοτήσουν την επέκτασή τους.

Οι εκδόσεις αυτές ανταγωνίζονται τα κρατικά ομόλογα για τη ζήτηση των επενδυτών, προσθέτοντας ακόμη μία πηγή πίεσης στην αγορά.

Ο Μαρκ Σάιντνερ, επικεφαλής επενδύσεων μη παραδοσιακών στρατηγικών της Pimco, επισημαίνει ότι ο δανεισμός που συνδέεται με την AI, μεγάλο μέρος του οποίου έχει μακρά διάρκεια, έχει πλέον αποκτήσει επαρκές μέγεθος ώστε να διεκδικεί κεφάλαια από τους κρατικούς τίτλους. Διευκρινίζει, πάντως, ότι δεν φαίνεται να αποτελεί τον κυρίαρχο παράγοντα ανόδου των αποδόσεων.

Η ευπάθεια από τα hedge funds

Μια δεύτερη εστία κινδύνου εντοπίζεται στην αυξανόμενη παρουσία των hedge funds στην αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων.

Σύμφωνα με στοιχεία της Federal Reserve που επικαλείται το ΔΝΤ, το μερίδιό τους αυξήθηκε περίπου στο 9% το 2025, από περίπου 4% το 2022, κυρίως μέσω στρατηγικών αρμπιτράζ με υψηλή μόχλευση.

Στο επίκεντρο βρίσκονται τα λεγόμενα basis trades: συναλλαγές που επιδιώκουν κέρδος από μικρές διαφορές τιμών μεταξύ κρατικών ομολόγων και προθεσμιακών συμβολαίων, χρησιμοποιώντας σημαντικό δανεισμό.

Μέρος αυτών των θέσεων έχει ήδη περιοριστεί χωρίς αξιοσημείωτες πιέσεις στην αγορά συμφωνιών επαναγοράς, μέσω της οποίας εξασφαλίζεται βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση. Ωστόσο, η μόχλευση που παραμένει αφήνει την αγορά ευάλωτη σε μια απότομη και μη ομαλή εκκαθάριση θέσεων, προειδοποιεί το Ταμείο.

Η αγορά λειτουργεί ομαλά — αλλά οι αντοχές δοκιμάζονται

Το ΔΝΤ διαπιστώνει ότι οι δείκτες ρευστότητας παραμένουν σταθεροί στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη και στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ η λειτουργία των αγορών εξακολουθεί να είναι ομαλή.

Εξαίρεση αποτελεί η Ιαπωνία, όπου η ρευστότητα στην αγορά κρατικών ομολόγων συνεχίζει να επιδεινώνεται, καθώς η μεταβλητότητα των αποδόσεων έχει αυξηθεί μετά το τέλος της πολιτικής ελέγχου της καμπύλης αποδόσεων.

Το Ταμείο καλεί τους διαχειριστές δημόσιου χρέους να επιμηκύνουν τις διάρκειες δανεισμού. Η εκτεταμένη αντικατάσταση μακροπρόθεσμου χρέους με βραχυπρόθεσμες εκδόσεις, προειδοποιεί, μπορεί να ενισχύσει τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης.

Όσο συχνότερα ένα κράτος χρειάζεται να επιστρέφει στην αγορά για να ανανεώνει τον δανεισμό του, τόσο περισσότερο εκτίθεται στο ενδεχόμενο να χρειαστεί χρήματα ακριβώς τη στιγμή που οι επενδυτές ζητούν υψηλότερες αποδόσεις.

Πηγή: naftemporiki.gr