Σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα του κρατικού προϋπολογισμού και την υλοποίηση των αναπτυξιακών επενδύσεων θέτει το Δημοσιονομικό Συμβούλιο Κύπρου (ΔΣΚ), καθώς μεγάλα έργα με συνολικό κόστος εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ εμφανίζουν μηδενική ή περιορισμένη εκτέλεση, την ώρα που οι αναπτυξιακές δαπάνες προβλέπεται να μειωθούν σημαντικά τα επόμενα χρόνια.

Τα στοιχεία που παρουσίασε το ΔΣΚ κατά την εξέταση του κρατικού προϋπολογισμού του 2027 στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής, στις 12 Οκτωβρίου, καταδεικνύουν ότι η πρόβλεψη κονδυλίων δεν συνοδεύεται πάντοτε από την αντίστοιχη πρόοδο στην υλοποίηση των έργων. Παράλληλα, καταγράφεται περιορισμένη ενίσχυση επενδύσεων σε τομείς όπως η ενεργειακή και η ψηφιακή μετάβαση, ενόψει της ολοκλήρωσης του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Ο πρόεδρος του ΔΣΚ, Ανδρέας Χαραλάμπους, απέδωσε το πρόβλημα είτε στην ένταξη μη ώριμων έργων στον προϋπολογισμό είτε σε δυσκολίες που εμποδίζουν την εκτέλεσή τους, αναδεικνύοντας ένα διαχρονικό ζήτημα στη διαχείριση των δημόσιων επενδύσεων.

Έργα εκατομμυρίων χωρίς πρόοδο

Από τα έξι μεγάλα αναπτυξιακά έργα που εξέτασε το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, τέσσερα δεν παρουσίαζαν καμία εκτέλεση κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, παρότι είχαν προβλεφθεί σχετικά κονδύλια στον κρατικό προϋπολογισμό.

Πρόκειται για τον δρόμο Δένεια–Ακάκι–Αστρομερίτης, το Δικαστικό Μέγαρο Λευκωσίας, το πρώτο τμήμα του αυτοκινητόδρομου Πάφου–Πόλης Χρυσοχούς και το νέο κτήριο του Γενικού Χημείου.

Το έργο Δένεια–Ακάκι–Αστρομερίτης, συνολικού κόστους €164,2 εκατ., είχε εξασφαλίσει πίστωση €7,7 εκατ. για το 2026, χωρίς να καταγραφεί εκτέλεση στο πρώτο εξάμηνο. Παρά την εικόνα αυτή, στον προϋπολογισμό του 2027 προβλέπονται επιπλέον €15,9 εκατ.

Αντίστοιχα, για το πρώτο τμήμα του αυτοκινητόδρομου Πάφου–Πόλης Χρυσοχούς, συνολικού κόστους €107,3 εκατ., είχαν προβλεφθεί €19,1 εκατ. το 2026, χωρίς να σημειωθεί εκτέλεση κατά το πρώτο εξάμηνο. Για το 2027 περιλαμβάνεται νέο κονδύλι €18 εκατ.

Το νέο κτήριο του Γενικού Χημείου, με συνολικό κόστος €106,5 εκατ., δεν παρουσίασε επίσης εκτέλεση έναντι της πίστωσης των €2,9 εκατ. που είχε προβλεφθεί για το πρώτο εξάμηνο του 2026. Για το επόμενο έτος προγραμματίζονται €3,4 εκατ.

Διαφορετική είναι η εικόνα για το Δικαστικό Μέγαρο Λευκωσίας, έργο συνολικού κόστους €119 εκατ. Για το 2026 είχε προβλεφθεί ποσό €0,4 εκατ., χωρίς να καταγραφεί εκτέλεση κατά το πρώτο εξάμηνο, ενώ στον προϋπολογισμό του 2027 δεν περιλαμβάνεται σχετικό κονδύλι.

Περιορισμένη απορρόφηση σε Μουσείο και «ΚτίΖΩ»

Πρόοδος, αλλά σε χαμηλά επίπεδα, καταγράφηκε στα άλλα δύο έργα που περιλαμβάνονται στην αξιολόγηση του ΔΣΚ.

Το Νέο Κυπριακό Μουσείο, με συνολικό κόστος €143,9 εκατ., είχε εκτελέσει μόλις το 15% των πιστώσεων που είχαν προβλεφθεί για το 2026 κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους.

Ακόμη χαμηλότερη ήταν η επίδοση του σχεδίου «ΚτίΖΩ», συνολικού κόστους €105 εκατ., όπου το ποσοστό εκτέλεσης περιορίστηκε στο 10%.

Τα στοιχεία επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της δυνατότητας του κράτους να προχωρά έγκαιρα στην υλοποίηση των έργων για τα οποία δεσμεύει δημόσιους πόρους.

Αναπτυξιακές δαπάνες με ορίζοντα το €1 δισ.

Την ίδια ώρα, οι προβλέψεις για τις αναπτυξιακές δαπάνες αποτυπώνουν σημαντική συρρίκνωση σε βάθος τετραετίας.

Ειδικότερα, από €1,62 δισ. που προβλέπονται για το 2026, οι αναπτυξιακές δαπάνες μειώνονται σε €1,16 δισ. το 2027. Η πτωτική πορεία συνεχίζεται με €1,06 δισ. το 2028 και €1 δισ. το 2029.

Το ΔΣΚ επισημαίνει ότι οι αναπτυξιακές δαπάνες της Κύπρου παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα ως ποσοστό σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ εκφράζει προβληματισμό για την ποιότητα των κρατικών δαπανών.

«Έχουμε πρόβλημα στις ποιοτικές δαπάνες», ανέφερε ο Ανδρέας Χαραλάμπους, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να εξεταστεί όχι μόνο το ύψος των δαπανών, αλλά και η κατανομή τους.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση του Συμβουλίου, οι δαπάνες για δρόμους αποτελούν τη μοναδική κατηγορία που παρουσιάζει ουσιαστική αύξηση το 2027, στοιχείο που ενισχύει τις ανησυχίες για τη χρηματοδότηση άλλων αναπτυξιακών προτεραιοτήτων.

Ανησυχία για την επόμενη ημέρα του Ταμείου Ανάκαμψης

Πέρα από τη μείωση των συνολικών αναπτυξιακών δαπανών, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο θέτει και το ζήτημα της συνέχισης των επενδύσεων μετά την ολοκλήρωση του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η ενεργειακή και η ψηφιακή μετάβαση, τομείς στους οποίους κατευθύνθηκαν πόροι μέσω του Σχεδίου, χωρίς να διαφαίνεται, σύμφωνα με το ΔΣΚ, αντίστοιχη αναπλήρωση της χρηματοδότησης από εθνικούς πόρους.

Ο Ανδρέας Χαραλάμπους είχε επισημάνει ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών ότι η πρόκληση είναι να διατηρηθούν οι συγκεκριμένοι τομείς στις κυβερνητικές προτεραιότητες και μετά τη λήξη του Σχεδίου.

«Το ζητούμενο είναι να παραμείνουν και τώρα προτεραιότητα, μετά το Σχέδιο. Δεν το βλέπουμε στους προϋπολογισμούς. Η επικέντρωση είναι στους δρόμους, σε έργα υποδομής», ανέφερε.

Οι επισημάνσεις του ΔΣΚ αναδεικνύουν την ανάγκη αφενός για καλύτερο προγραμματισμό και αποτελεσματικότερη εκτέλεση των δημόσιων έργων και αφετέρου για διατήρηση της χρηματοδότησης σε τομείς που ενισχύουν τον παραγωγικό και ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας.