Σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα υποχώρησε η ανεργία στην Κύπρο, φτάνοντας στο 3,6% το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Η εξέλιξη επιβεβαιώνει την ισχυρή εικόνα της αγοράς εργασίας, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει ένα νέο πρόβλημα: την περιορισμένη δυνατότητα εξεύρεσης επιπλέον εργαζομένων για να καλυφθούν οι ανάγκες των επιχειρήσεων.
Στο νέο οικονομικό υπόμνημα της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, ο οικονομικός αναλυτής Μάριος Πολεμιδιώτης επισημαίνει ότι η γήρανση του πληθυσμού και η μείωση των διαθέσιμων εργατικών πόρων δυσκολεύουν την περαιτέρω αύξηση της απασχόλησης. Την ίδια ώρα, το υψηλό κόστος στέγασης προσθέτει ένα ακόμη εμπόδιο, τόσο για τους Κύπριους εργαζόμενους όσο και για τους ξένους επαγγελματίες που θα μπορούσαν να καλύψουν κενές θέσεις.
Τα ενοίκια δυσκολεύουν την εξεύρεση προσωπικού
Το στεγαστικό πρόβλημα αποκτά πλέον άμεση σημασία και για την αγορά εργασίας. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών και τα υψηλά ενοίκια μπορεί να αποθαρρύνουν εργαζόμενους από το να αναζητήσουν δουλειά σε περιοχές όπου το κόστος διαβίωσης είναι αυξημένο.
Παράλληλα, η κατάσταση μπορεί να δυσκολέψει την προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού από το εξωτερικό, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυπριακές επιχειρήσεις εξακολουθούν να χρειάζονται εργαζόμενους.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να αυξήσει και το κόστος για τις επιχειρήσεις, είτε επειδή θα χρειαστεί να προσφέρουν υψηλότερους μισθούς για να καλύψουν τις ανάγκες των εργαζομένων είτε επειδή θα δυσκολεύονται περισσότερο να βρουν κατάλληλο προσωπικό.
Η γήρανση περιορίζει το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό
Ένας ακόμη παράγοντας είναι η δημογραφική εξέλιξη. Καθώς ο πληθυσμός γερνά, τα περιθώρια αύξησης του εγχώριου εργατικού δυναμικού περιορίζονται. Με την ανεργία ήδη σε πολύ χαμηλά επίπεδα, γίνεται δυσκολότερη η κάλυψη νέων θέσεων μέσω της αξιοποίησης ατόμων που βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας.
Σύμφωνα με την ανάλυση της ΚΤΚ, σημαντική συμβολή στην αύξηση της απασχόλησης είχε η ηλικιακή ομάδα 55-64 ετών, η οποία κατέγραψε τη μεγαλύτερη συνεισφορά στην άνοδο του συνολικού ποσοστού απασχόλησης μεταξύ των ηλικιακών ομάδων.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη σημασία της παραμονής των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων στην αγορά εργασίας, καθώς η εξεύρεση προσωπικού αναμένεται να γίνει πιο δύσκολη τα επόμενα χρόνια.
Καθοριστική παραμένει, επίσης, η συμβολή των ξένων εργαζομένων. Ωστόσο, η διαθεσιμότητά τους μπορεί να επηρεαστεί από τις διεθνείς επενδυτικές εξελίξεις και τον ανταγωνισμό μεταξύ χωρών για την προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού.
Η παραγωγικότητα στο επίκεντρο της ανάπτυξης
Με την αγορά εργασίας να πλησιάζει την πλήρη απασχόληση, η αύξηση του αριθμού των εργαζομένων δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική κινητήρια δύναμη της οικονομίας. Η βελτίωση της παραγωγικότητας και η καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.
Η ΚΤΚ επισημαίνει, παράλληλα, ότι η σχετικά μεγάλη εξάρτηση της κυπριακής οικονομίας από συγκεκριμένους εξαγωγικούς τομείς υπηρεσιών την καθιστά ευάλωτη στις μεταβολές της διεθνούς ζήτησης.
Οι παρεμβάσεις που προτείνονται
Για την αντιμετώπιση των προκλήσεων, το υπόμνημα προτείνει μέτρα που θα διευρύνουν τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας και θα ενισχύσουν τις δεξιότητες των εργαζομένων.
Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται:
Μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών, νέων και εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, με καλύτερη πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές υπηρεσίες φροντίδας παιδιών, ευέλικτες μορφές εργασίας και ενίσχυση της γονικής άδειας.
Εκπαίδευση και κατάρτιση, με έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες, την τεχνητή νοημοσύνη και τους τομείς STEM, καθώς και καλύτερη σύνδεση των προσόντων με τις ανάγκες των επιχειρήσεων.
Διευκόλυνση της προσέλκυσης ξένων εργαζομένων, μέσω απλούστερων διαδικασιών και στοχευμένης κάλυψης ειδικοτήτων με αυξημένη ζήτηση.
Αύξηση της προσφοράς προσιτών κατοικιών, ώστε η στέγαση να μην αποτελεί εμπόδιο για την εργασία και την προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού.
Το βασικό ζητούμενο για την κυπριακή οικονομία είναι πλέον να διατηρήσει την αναπτυξιακή της πορεία, αντιμετωπίζοντας τις ελλείψεις προσωπικού και αξιοποιώντας αποτελεσματικότερα το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό.
