Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εμφανίζει τα πρώτα σημάδια επιστροφής σε συνθήκες ισορροπίας, μετά από μήνες αναταραχής λόγω του πολέμου ΗΠΑ - Ιράν. Η προσφορά ξεπέρασε τη ζήτηση τον Οκτώβριο κατά σχεδόν 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, εξέλιξη που καταγράφεται για πρώτη φορά από την έναρξη της σύγκρουσης, σύμφωνα με τη μηνιαία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), την οποία επικαλούνται οι Financial Times.

Η θετική αυτή εξέλιξη, ωστόσο, δεν μεταφράζεται με την ίδια ταχύτητα σε χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές. Στην Κύπρο, η μείωση των τιμών στα πρατήρια είναι ήδη ορατή, αλλά διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος του καυσίμου, ενώ και το κόστος του ηλεκτρισμού εξακολουθεί να κινείται ανοδικά.

Ειδικότερα, μέσα σε διάστημα 30 ημερών η τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων μειώθηκε κατά 7,2 σεντ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης κατέγραψε πτώση 9,6 σεντ. Αντίθετα, η υποχώρηση στην τιμή του πετρελαίου κίνησης περιορίστηκε μόλις στα 2 σεντ το λίτρο.

Σχεδόν 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως πάνω από τη ζήτηση

Η μεταβολή στην παγκόσμια αγορά αποδίδεται κυρίως στην αύξηση των ποσοτήτων πετρελαίου που διακινούνται από τον Κόλπο, παρά τις επιθέσεις του Ιράν σε πλοία, αλλά και στην ενίσχυση της παραγωγής από άλλες περιοχές και στην εξασθένηση της ζήτησης.

Ο IEA αναθεώρησε, μάλιστα, τα στοιχεία του για τον Σεπτέμβριο, καταγράφοντας πλέον πλεόνασμα 600.000 βαρελιών ημερησίως. Παράλληλα, εκτιμά ότι η προσφορά θα εξακολουθήσει να υπερβαίνει τη ζήτηση τόσο κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2026 όσο και στο σύνολο του 2027.

Ενδεικτική της αλλαγής τάσης είναι και η αύξηση των παγκόσμιων αποθεμάτων τον Οκτώβριο, για πρώτη φορά από τον περασμένο Ιούνιο, με τον ρυθμό ενίσχυσής τους να φτάνει τα 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

«Η αγορά πετρελαίου δείχνει δειλά σημάδια επανεξισορρόπησης», αναφέρουν οι αναλυτές του Οργανισμού.

Την ίδια ώρα, το Brent στη φυσική αγορά διαμορφώνεται κοντά στα 95 δολάρια το βαρέλι, έναντι περίπου 136 δολαρίων στις αρχές Οκτωβρίου, αποτυπώνοντας τη σημαντική υποχώρηση των διεθνών τιμών.

Η αμόλυβδη υποχωρεί, το ντίζελ παραμένει σε υψηλά επίπεδα

Η εικόνα στην κυπριακή αγορά καυσίμων επιβεβαιώνει ότι η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών περνά σταδιακά στη λιανική, χωρίς όμως να επηρεάζει όλα τα προϊόντα στον ίδιο βαθμό.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Λιανικών Τιμών Καυσίμων, τα οποία παρουσίασε την Πέμπτη ο Διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, Κωνσταντίνος Καραγιώργης, η μεγαλύτερη μείωση κατά τον τελευταίο μήνα καταγράφηκε στο πετρέλαιο θέρμανσης, με 9,6 σεντ το λίτρο. Σημειώνεται ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση έχει συμβάλει και η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης.

Ακολουθεί η αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων, με υποχώρηση 7,2 σεντ, ενώ αισθητά μικρότερη είναι η μεταβολή στο πετρέλαιο κίνησης, η τιμή του οποίου μειώθηκε κατά μόλις 2 σεντ το λίτρο.

Η περιορισμένη πτώση στο ντίζελ δεν αποτελεί τυχαία εξέλιξη. Όπως προκύπτει από την ανάλυση του IEA, το μεγαλύτερο μέρος της πρόσθετης προσφοράς αφορά αργό πετρέλαιο, το οποίο κατευθύνεται στα διυλιστήρια. Η αυξημένη διαθεσιμότητά του, ωστόσο, δεν αρκεί για να καλύψει άμεσα τις ανάγκες σε έτοιμα καύσιμα, καθώς η δυναμικότητα διύλισης παραμένει περιορισμένη.

Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το πετρέλαιο κίνησης και τα καύσιμα αεροσκαφών εξακολουθούν να διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, παρά την υποχώρηση των τιμών του αργού.

Γιατί δεν μειώνεται άμεσα ο λογαριασμός του ηλεκτρισμού

Καθυστέρηση παρατηρείται και στη μεταφορά των διεθνών μειώσεων στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

Τον Νοέμβριο, οι τιμές ηλεκτρισμού για τα νοικοκυριά στην Κύπρο αυξήθηκαν κατά 5%, με την τιμή της κιλοβατώρας να ανέρχεται στα 33 σεντ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.

Όπως εξήγησε η εκπρόσωπος Τύπου της ΑΗΚ, Χριστίνα Παπαδοπούλου, οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές πετρελαίου δεν αποτυπώνονται αμέσως στους λογαριασμούς των καταναλωτών. Η επίδρασή τους γίνεται αισθητή με χρονική καθυστέρηση, καθώς η Αρχή διατηρεί αποθέματα καυσίμων που επαρκούν για περίπου δύο μήνες, ενώ η αναπροσαρμογή της τιμής καυσίμου πραγματοποιείται στο τέλος κάθε μήνα.

Επομένως, ακόμη και όταν οι διεθνείς τιμές αρχίζουν να υποχωρούν, χρειάζεται χρόνος μέχρι η αλλαγή να περάσει στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και, στη συνέχεια, στους λογαριασμούς των νοικοκυριών.

Δεν αρκεί ένας μήνας πλεονάσματος για να καλυφθούν οι απώλειες

Παρά τα θετικά μηνύματα από την αγορά, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αποκατάσταση των αποθεμάτων πετρελαίου θα απαιτήσει αρκετούς μήνες διατήρησης πλεονάσματος. Το πρόβλημα είναι εντονότερο στα διυλισμένα προϊόντα, όπου οι ελλείψεις εξακολουθούν να ασκούν πιέσεις.

Όπως επισήμανε στους Financial Times ο καθηγητής του London School of Economics, Σπένσερ Ντέιλ, η προσοχή της αγοράς επικεντρώνεται στις τρέχουσες ροές πετρελαίου, παραβλέποντας τις μεγάλες ποσότητες που έχουν χαθεί κατά τους οκτώ προηγούμενους μήνες.

Την ίδια στιγμή, η γεωπολιτική αβεβαιότητα παραμένει. Η ένταση στα Στενά του Ορμούζ συνεχίζεται, με το Ιράν να ανακοινώνει την Παρασκευή ότι δεξαμενόπλοιο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προσέκρουσε σε νάρκη.

Το μήνυμα για την αγορά είναι ότι η αύξηση της προσφοράς αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη, αλλά δεν σημαίνει αυτομάτως επιστροφή στις χαμηλές τιμές. Για την Κύπρο, η ταχύτητα με την οποία θα φανεί η αποκλιμάκωση στην αντλία και στους λογαριασμούς ηλεκτρισμού θα εξαρτηθεί τόσο από την πορεία των διεθνών τιμών όσο και από τον χρόνο που απαιτείται για να αποκατασταθούν οι ελλείψεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.